इतिहास

माफ गर्नुस्, बहुराष्ट्रवाद नेपालमा असम्भव छ ! ‘मधेसमा अलग राष्ट्रको मापदण्ड बकवास मात्रै’


इतिहासदेखि नै नेपाल सिंगो राष्ट्र हो । एकभन्दाफाइल तस्वीर बढी स्वतन्त्र राष्ट्रहरु गाभिएर बनेको महासंघ होइन हाम्रो देश । राजा पृथ्वीनारायण शाहले एकीकरण गर्नुपूर्व नेपाल स-साना राज्यहरुमा विभाजित अवस्थामा थियो । बाइसे र चौबीसे राज्यहरु थिए । तर, तिनीहरु कुनै पनि स्वतन्त्र राष्ट्रको हैसियतमा भने थिएनन् । नेपालकै छुट्टएिका अंगहरु मात्रै थिए ।

स्वतन्त्र राष्ट्रका थुप्रै शर्तहरु हुन्छन् । सर्वप्रथम बेग्लै भूभाग चाहिन्छ । त्यसपछि बेग्लै भाषा चाहिन्छ, बेग्लै अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय सम्वन्ध कायम हुनुपर्छ । एकीकरण पूर्वका राज्यहरुमा छुट्टै सीमानाबाहेक यस्तो केही पनि थिएन ।

त्यसैले तिनीहरुको हैसियत बेग्लै प्रशासनिक इकाइजस्तो मात्रै थियो । ती सबैलाई एकीकरण गरेर पृथ्वीनारायण शाहले नेपाल राष्ट्रको रुप दिएका हुन् ।

पृथ्वीनारायण शाह र उनका वंशजहरुले विस्तार गरेको नेपालपछि खण्डित हुन पुग्यो । अंग्रेजहरुसित लडाइँमा हारेपछि सुगौली सन्धीबाट नेपालले आफ्नो एक तिहाइ भूभाग गुमायो । त्यसपछि अहिलेको नेपालको नक्शा तयार भएको हो ।

नेपालले कुनै स्वतन्त्र राष्ट्रमाथि सैन्य विजय हासिल गरेर आफूमा गाभेको छैन । त्यसैले अहिले महन्त ठाकुर र मधेसी मोर्चाले भनेजस्तो बहुराष्ट्रवादको अवधारणा नेपालमा असम्भव छ ।

ठाकुरले अलग मधेसमा अलग राष्ट्रको ‘क्राइटएरिया’ पुगेको बताएका छन् । यो बकवास हो । मधेस सधैं नेपालको एउटा अभिन्न अंगका रुपमा रहेको छ र रहनेछ ।

नेपालमा मधेस र पहाड कहिल्यै अलग थिएनन् र छैनन् । न भौगोलिक हिसाबले मधेस-पहाड अलग रहेका छन् न मनोवैज्ञानिक हिसाबले । एकीकरणअघि पूर्वमा विजयपुर राज्य थियो, जहाँ किरातले शासन गरेका थिए । त्यो राज्य झापा, मोरङ, सुनसरीदेखि ताप्लेजुङसम्म फैलिएको थियो । त्यसमा मधेस र पहाड दुबैपर्छ ।

मध्यक्षेत्रमा मकवानपुरलाई केन्द्र मानेर चौदण्डी राज्य थियो । त्यो पनि पहाडदेखि मधेससम्मै फैलिएको थियो ।पश्चिममा आएर सेनहरुको राज्य थियो, पाल्पालाई केन्द्र बनाएर । अझै पश्चिममा खस राज्य थियो, कैलालीदेखि कर्णालीसम्म फैलिएको । यी सबै राज्यहरु पहाड र तराई मिसिएर बनेका थिए । तराईको छुट्टै राज्य नेपालमा कहिले पनि छैन ।

अहिले आएर मधेसी मोर्चाले अघि सारेको बहुराष्ट्रिय राज्य घोषणा गर्नुपर्ने माग आपत्तिजनक मात्रै नभएर हास्यास्पदसमेत छ । मेरो विचारमा यो माग मधेसलाई नेपालबाट अलग गर्ने दीर्घकालीन रणनीतिकअन्तरगत आएको छ । यसलाई बेलैमा पर्दाफास गर्न सकिएन भने भविश्यमा ठूलो रुप लिन सक्छ । नेकपा एमालेको पटक-पटक बहुराष्ट्रिय राज्यको माग नेपाल टुक्र्याउने चालवाजीसहित आएको खतरनाक स्टन्ट हो भनेर भनिसकेको छ । त्यसैले पनि मोर्चाले यसलाई जोडतोडले उठाउन सकेका छैनन् । यद्यपि, रणनीतिक ढंगले आएको माग भएकाले यसको ‘च्याप्टर क्लोज’ भएको छैन ।

महन्त ठाकुरको भाषणबाट पनि यो पुष्टि भयो । बहुराष्ट्रको माग किन विखण्डनकारी छ भनेर बुझ्न धेरै टाढा जानुपर्दैन । हाम्रै छिमेकी देशहरुको दृष्टान्त काफी छ । भारत र पाकिस्तानको विभाजन गर्दा धर्मको आधारमा बहुराष्ट्रवादको ‘थ्यौरी’ लगाइएको थियो । त्यसैअनुरुप मुस्लिमहरु पाकिस्तानतिर गए र हिन्दूहरु हिन्दूस्तानमा रहे ।

पाकिस्तान बनिसकेपछि भाषाका आधारमा बहुराष्ट्रवाद लगाएर बंगलादेशलाई जन्माइयो । नेपालमा पनि यहि चेष्टा भएको हो । मधेस र पहाड दुई राष्ट्र छन् भन्ने स्थापित गराउने अनि, मधेसलाई भविष्यमा अलग दीर्घकालीन रणनीतिअनुरुप काम भइरहेको छ । त्यसैले हामी बेलैमा सचेत हुनुपर्छ ।

भारतमा अहिले पाँच सयभन्दा बढी जाति छन् । भाषा पनि त्यत्तिकै संख्यामा छन् । तर, तपाई चेन्नई, आसाम, मेघालय, कश्मिर वा बिहार जहाँसुकै जानु, भारतीयहरु आफ्नो प्रदेशअनुसार बेग्लै राष्ट्रियताको कुरा गर्दैनन् । भारतीय राष्ट्रियताकै कुरा गर्छन् । आफूलाई भारतीय भन्नमै गर्व गर्छन् । अमेरिका ५० वटा राज्यमा विभाजित छ ।

यो आफैंमा आप्रवासीहरुको मुलुक हो, जहाँ कोही युरोपबाट आएर बसेका छन् त कोही अफ्रिका र कोही एशियाबाट । त्यस हिसाबले अमेरीकामा अलग-अलग राष्ट्रियता हुनुपथ्र्यो । तर, सबैले अमेरिकी राष्ट्रियता नै स्वीकारेका छन् नि । हाम्रो मधेसी नेताहरुलाई चाहिँ किन नेपाली राष्ट्रियता स्वीकार्न कठिन भएको ?

जातका आधारमा नेपालमा अलग-अलग राष्ट्रियता छ भन्ने बहस सुरु गरेको माओवादीले हो । जनयुद्धकालमा उनीहरुले विभिन्न जातिलाई अलग राष्ट्रका रुपमा परिभाषित गरे । आफ्नो सैन्य शक्ति कमजोर हुँदै गएपछि विभिन्न जातिका मानिसलाई सेनामा भर्ति हुन प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्ले पनि जातिपिच्छेका राज्य बाँड्दै हिँडेका हुन् ।

लिम्बुवान, किराँत, तामसालिङ, मगरात, नेवा, थरुहटयस्तै अनेकानेक जातीय राज्यहरुको सपना बाँडे उनीहरुले । यो पूरा हुने सपना थिएन । नेपालको बनोट र विकासक्रम उनीहरुले व्याख्या गरेजस्तो थिएन । अहिले आएर बल्ल माओवादीले यो सत्यलाई बुझेको छ । त्यसैले जातीय राज्यबाट पछि हटेको छ । राष्ट्रियतालाई आत्मसात गरेको छ । जबकि माओवादीबाट निस्केका डा. बाबुराम भट्टराई अझै जातीय राज्यको डेट एक्सपायर्ड ओखती खाएर कुदिरहेका छन् ।

 

बुध, पुस १५, २०७२ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

शव चोक्टा-चोक्टा पारी गिद्धलाई खुवाएर अन्त्येष्टि गर्ने अनौठो परम्परा उपल्लो मुस्ताङमा

मुस्ताङ : मान्छेको अन्त्येष्टि गर्ने भिन्नभिन्न परम्परा छन् । शव चोक्टा-चोक्टा पारी गिद्धलाई खुवाएर अन्त्येष्टि गर्ने अनौठो परम्परा उपल्लो मुस्ताङमा अहिले पनि कायमै छ । यो परम्परा तल्लो मुस्ताङका बस्तीबाट विस्तारै हराउँदै गएको छ । उपल्लो मुस्ताङका लोमान्थाङ र दालमे गाउँपालिकामा भने कायमै रहेको लोमान्थाङ गाउँपालिका...

‘बोधी छाया: लाइफ अफ बुद्ध’ शीर्षकको नाटक काठमाडौंमा एक हजार आठ सय २६ दिन चल्ने

असोज, काठमाडौं । राजधानीको नाटक बजारलाई अलिकति मात्रै नियाल्नुभएको छ भने पनि तपाईंलाई पक्कै थाहा होला, एउटा नाटक कति लामो समयसम्म चल्न सक्छ । यहाँका थोरै नाटकघरले एउटा नाटक बढीमा दुई महिना चलाउँछन् ।   अनि, आफ्ना दुई प्रस्तुतिबीच धेरै साता र महिनाको अन्तराल राख्छन् । तर,...

नाला टुकुचाको पर्यटन र सास्कृतिकबारे जानाकारी “चिनारी” पुस्तक विमोचन सम्पन्न

नाला टुकुचाको पर्यटन र सास्कृतिक विकासमा टेवा पुर्याउने उदेश्यले नमराज घिमिरेद्वारा तयार पारिएको पुस्तक सिंचाइ मन्त्री संजय गौतम ज्यूको प्रमुख आतिथ्यतामा एक विशेष समारोहका बीच बनेपा नगरपालिका वाड नं 2 राधाकृष्ण मन्दिरको प्राङ्गणमा विमोचन गरिएको छ। बनेपा नगरपालिका वडा नं 2 का अध्यक्ष हरिशरण घिमिरे ज्यूको...

पीतृ मोक्षको कामनासहित मनाइयो मतयाः पर्व

 साउन, काठमाडौं । गाईजात्राको भोलिपल्ट मनाइने मतयाः पर्व बुधबार ललितपुरको पाटनमा मनाइएको छ । यस पर्वमा दिवंगत आफन्तको सम्झनामा बौद्ध विहार तथा चैत्यमा दीप प्रज्वलन गर्ने र हातमा दीप लिएर नगर परिक्रमा गर्ने चलन छ ।   यसो गर्नाले वर्ष दिनभित्र मृत्यु भएका पितृले स्वर्गमा बास पाउने...

अर्घाखाँची र दाङमा एमाले कार्यकर्ताको आक्रमणबाट माओवादी केन्द्रका दुईजना घाइते

असार, दाङ । अर्घाखाँची र दाङमा एमाले कार्यकर्ताको आक्रमणबाट माओवादी केन्द्रका दुईजना घाइते भएका छन् । गम्भीर घाइते एकजनालाई नेपाली सेनाको हेलिकोप्टरबाट उपचारका लागि काठमाडौं पठाइएको छ । अर्घाखाँचीको मालारानी गाउँपालिका वडानम्बर ३ खनदहमा एमाले कार्यकर्ताहरुको आक्रमणबाट माओवादी केन्द्र निकट अखिल क्रान्तिकारीका नारायण खनाल गम्भीर घाइते...

नेपाल प्रहरीका दुई पूर्वआइजीपी सहित चार जनालाई जेल चलान

असार, काठमाडौं । सुडानको घोटाला प्रकरणमा सर्बोच्च अदालतबाट भ्रष्टाचारी ठहर भएका नेपाल प्रहरीका दुई पूर्वआइजीपी सहित चार जनालाई जेल चलान गरिएको छ । पूर्वआईजीपी ओमविक्रम राणा,हेमवहादुर गुरुङ, पूर्व एआईजीपी दिपकसिंह थाङ्देन र पूर्वडीआईजी दिपक श्रेष्ठलाई डिल्लीबजार कारगार चलान गरिएको छ ।   बुधबार सर्बोच्च अदालतमा आत्मसमर्पण गरेका उनीहरुलाई...