उर्जा

नेपालका नदीनालाबाट ८३ हजार मेगावाटसम्म बिजुली निकाल्न सकिन्छ भन्ने हरिमान श्रेष्ठको निधन


काठमाडौं-नेपालका नदीनालाबाट ८३ हजार मेगावाटसम्म बिजुली निकाल्न सकिन्छ। यो तथ्य सुन्दै र पढ्दै आएको आधा शताब्दी नाघेको छ। तर, यो तथ्य कसले पत्ता लगायो भन्ने धेरैलाई थाहा नहुन सक्छ। जसले यो तथ्य पत्ता लगाएका थिए, उनको बिहीबार ८४ वर्षको उमेरमा निधन भयो। उनी थिए, हरिमान श्रेष्ठ।

जलविद्युत् लगानीकर्ता तथा विज्ञले श्रेष्ठलाई नेपालको जलविद्युत् क्षेत्रमा ‘अमेरिका पत्ता लगाउने कोलम्बस र सगरमाथा शिखरमा पहिलो मानव पाइला पु¥याएका एडमन्ड हिलारी तथा तेन्जिङनोर्गे शेर्पा’ सरहको उपमा दिने गरेका छन् ।

५१ वर्षअघि रुसको मस्कोबाट पढेर फर्केपछि  श्रेष्ठले देशको कुल जलविद्युत् सम्भाव्यताका विषयमा गरेको अध्ययनले अहिले पनि उत्तिकै चर्चा पाइरहेको छ ।

श्रेष्ठले मुलुकमा ८३ हजार मेगावाट जलविद्युत् उत्पादन गर्न सकिने सम्भाव्यताबारे अध्ययन गरेका थिए ।

उनले मस्को इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ इन्स्टिच्युटबाट सन् १९६६ मा ‘नेपालको जलविद्युत् सम्भाव्यता’ विषयमा विद्यावारिधि गरेका थिए । उनले विद्यावारिधि शोधपत्रमा ८३ हजार मेगावाट बिजुली उत्पादनको क्षमता नेपालसँग रहेको उल्लेख गरेका थिए । उनले पत्ता लगाएको यो तथ्यलाई अहिलेसम्म कसैले चुनौती दिन सकेको छैन् ।

‘श्रेष्ठले ८३ हजार मेगावाट बिजुली निकाल्न सकिन्छ भनेर ५० वर्षअघि पत्ता लगाएको तथ्य अहिलेसम्म सबैको मुखमा छ, यसलाई कसैले काट्न सकेको छैन्’, श्रेष्ठसँग लामो समय संगत गरेका जलस्रोतविद् तथा स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इपान) का पूर्वअध्यक्ष खड्गबहादुर बिष्टले नागरिकसँग भने, ‘श्रेष्ठकै तथ्यमा आधारित भएर अहिले पनि कुन क्षेत्रमा कति बिजुली उत्पादन गर्न सकिन्छ भनेर थप अध्ययन हुने गरेको छ ।’

श्रेष्ठसँग निकट रहेका अर्का जलस्रोतविद् तथा इपान अध्यक्ष शैलेन्द्र गुरागाईंका अनुसार राष्ट्रिय योजना आयोगले गर्न नसकेको काम श्रेष्ठ एक्लैले गरेका थिए । ‘उहाँलाई यो जलविद्युत् क्षेत्र (सेक्टर) का पिता मानिएको छ,’ गुरागाईंले भने, ‘क्यालकुलेटरसम्म आविस्कार नभएको समयमा उनले सामान्य प्रविधि प्रयोग गरेर नेपालमा ८३ हजार मेगावाट बिजुली निकाल्न सकिने रहस्य पत्ता लगाउनु चानचुने विषय थिएन ।’

जलस्रोत विषयमा उल्लेखनीय योगदान गरेबापत श्रेष्ठको कदर गर्दै हाइड्रो नेपालले चैत्त २९ गते उनलाई सम्मान गरेको थियो । ‘सरकारले गर्न नसकेको काम गरेर उहाँले राज्यलाई उल्लेखनीय योगदान पु¥याउनुभएको थियो,’ इपान अध्यक्ष गुरागाईंले भने, ‘पछिल्लो समयमा श्रेष्ठले जलविद्युत् आयोजना विदेशीलाई दिनु हुँदैन, स्वदेशीले नै बनाउनुपर्छ भन्नुहुन्थ्यो ।’

पारिवारिक स्रोतका अनुसार, श्रेष्ठ तीन दिनअघि घरको सुत्ने कोठामा लडेर सामान्य घाइते भएका थिए । त्यसपछि उपचारका लागि उनलाई अस्पताल लगिएको थियो । श्रेष्ठको बिहीबार नै पशुपति आर्यघाटमा अन्त्येष्टी गरिएको छ । उनका श्रीमती, एक छोरा र तीन छोरी छन् ।

शुक्र, बैशाख १५, २०७४ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

ऊर्जा क्षेत्रमा नर्वेली सहायता र लगानी विस्तार गर्न आग्रह

 साउन, काठमाडौँ । उपप्रधानमन्त्री कृष्णबहादुर महराले नेपालको शान्ति प्रक्रिया तथा भूकम्पका बेला राहत तथा उद्धारका साथै पुनःनिर्माणमा गरेको सहयोगप्रति आभार व्यक्त गर्दै ऊर्जा क्षेत्रमा नर्वेली सहायता र लगानी विस्तार गर्न आग्रह गरेका छन् ।   आफ्नो चारवर्षीय कार्यकाल पूरा गरी स्वदेश फर्कन लाग्नुभएका नेपालका लागि नर्वेली राजदूत चेल...

नेपाल आयल निगमले जग्गा खरिद गर्दा करोडौं रुपैयाँ अनियमितता

साउन, काठमाडौं । नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको भण्डारण निर्माणका लागि जग्गा खरिद गर्दा करोडौं रुपैयाँ अनियमितता भएको छ । जग्गा दलालसँगको मिलेमतोमा चल्ती भाउभन्दा दोब्बर बढी मूल्य तिरेर निगमले जग्गा किनेको हो । निगमले करिब एक अर्ब ६१ करोड रुपैयाँको जग्गा खरिद गर्दा चल्ती मूल्यभन्दा...

काठमाडौंमा फोहोरबाट १४ किलोवाट बिजुली निकाल्ने प्लान्ट सञ्चालनमा

असार, काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले गत वर्ष तयार गरेको फोहोरबाट बिजुली निकाल्ने ‘बायोमिथानेशन’ प्लान्टको मंगलबार उद्घाटन गरिएको छ । प्लान्टको मंगलबार एक कार्यक्रमका बीच काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर शाक्य र नेपालका लागि युरोपियन युनियनका राजदुत रेन्सजे टीरिन्कले संयुक्त रुपमा उदघाटन गरे ।   यो प्लान्ट युरोपियन युनियनको ८० प्रतिशत...

आगामी सात वर्षमा १७ हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य

काठमाडौं । आगामी सात वर्षमा १७ हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्यका साथ अगाडि बढेको सरकारले पछिल्ला दिनमा सात हजार १३६ मेगावाट क्षमताका जलविद्युत् आयोजनाको अध्ययन तथा अनुसन्धानको कार्यलाई द्रुत रुपमा अगाडि बढाएको छ । जलविद्युत् आयोजना एकदमै प्राविधिक र विशिष्ट विषय भएकाले अध्ययनमा विशेष जोड...

सरकारले चर्चित जलाशययुक्त बुढीगण्डकी जलविद्युत आयोजना निर्माणको जिम्मा चाइना गेजुवा ग्रुप कम्पनीलाई दिए

जेठ, काठमाडौं । सरकारले चर्चित जलाशययुक्त बुढीगण्डकी जलविद्युत आयोजना निर्माणको जिम्मा चाइना गेजुवा ग्रुप कम्पनीलाई दिएको छ । मंगलबार बसेको मन्त्रिपरिषद बैठकले १२ सय मेगावाटको जलाशययुक्त बुढीगण्डकी आयोजना चिनियाँ कम्पनीलाई निर्माण गर्न दिने निर्णय गरेको हो । बूढीगण्डकी आयोजनालाई  इन्जिनियरिङ प्रोक्योरमेन्ट कन्ट्र्याक्ट विथ फाइनान्स (इपीसीएफ) मोडलमा निर्माण...

उम्मेदवारको चुनाव खर्चः एमालेले नदिने, कांग्रेस–माओवादी पठाउँदै

वैशाख, काठमाडौं । प्रमुख दलहरुले स्थानीय तहको निर्वाचनका उम्मेदवारहरुले निर्वाचन खर्च स्थानीय तहबाटै परिचालन गर्नुपर्ने नीति अख्तियार गरेका छन् ।   तैपनि निर्वाचन जित्ने सम्भावना बढी भएका उम्मेदवारलाई केन्द्रले ‘टोकन मनी’ पठाउने प्रायः प्रमुख दलको आन्तरिक गृहकार्य छ । कांग्रेसले झन्डा, घोषणापत्र र टोकन मनी पठाउँदै छ ।...