कृषि

पौरखी चिनियाँः भाडामा बारी, नेपालीलाई तरकारी !


पोखरा । नेपालका गाउँठाउँ घुम्दा देखे, सबै खेतबारी बाँझो छन् । मान्छेहरु सबैकुरा किनेरै खाइरहेका छन् ।’ यो देखेपछि उनलाई जुक्ति फुर्‍यो, अब यसैको फाइदा उठाउने र यहीँ खेतीकिसानी गर्ने ।

चीनको सुछाङ सहरका ३० वर्षे तन्नेरी स्याङ साओहुवा हुन्, उनी । काम नगरी किनेरै खाने नेपाली देखेपछि जागेको उनको जुक्ति अहिले पोखरा रिठ्ठेपानीमा हरियो बनेर फलिरहेको छ ।

 

अहिले तिनै चिनियाँ किसानको बारी तरकारीले ढकमक्क छ ।

नेपाली माटो र यहाँको समाज देखेर तरकारी खेती थालेका स्याङले अहिले ख्याती कमाएका छन् । नेपालीको बारीमा तरकारी फलाएर उनीहरुलाई नै बिक्री गर्ने उनको सपनाले फलिफाप भइरहेको छ ।

३५ रोपनी भाडामा लिएका छन्, सबै काम आफैं गर्छन् । ‘तरकारीका लागि टहरा निर्माणदेखि, तरकारी लगाउने, तरकारी बजार पुर्‍याउने सबै काम आफैं गर्छु,’ स्याङ भन्छन् ।

जीवनसंगीनी थाङ्लई उनलाई सघाउँछिन् । अब त नेपालीमै बोल्न अभ्यस्त भइसकेका छन्, उनी ।

एउटा चिनियाँ ठिटो किन यसरी खेतीकिसानी गर्न लालायित भयो त ? उनले आफ्नै गाउँको पृष्ठभूमि बाँधे । आफ्नै शहरको कथाबाट उनले कुराकानीको मेलो बढाए ।

‘उद्यम नगरी कसैले खानै पाउँदैन’

चीनमा बच्चा जन्मेपछि उसको नाममा सरकारले एक रोपनी जग्गा दिन्छ, खेती किसानी गर्न । त्यो जग्गामा कसैले दाबी गर्न पाउँदैन । जब उसको मृत्यु हुन्छ, त्यो जग्गा फेरि सरकारकै हुन्छ ।

यसो गर्दा कुनै जमिन बाँझो रहन पाउँदैन । खेती किसानी नै गर्न पनि प्रशस्त जग्गा हुँदैन । कुनै न कुनै उद्यम नगरी कसैले खानै पाउँदैन ।

६ कक्षा पढ्दै गर्दा उनलाई सोधिएछ, ‘अब कुन पेसातिर लाग्ने ?’ उनले भनेछन्, कृषि । विद्यालयले नै उनलाई व्यावसायिक कृषिमा लगाइदियो । ‘मसँग किताबी ज्ञान छैन तर मैले सानैदेखि जानेको, सिकेको पेसा भनेकै कृषि हो,’ उनी भन्छन्, ‘कृषि नै हाम्रो आधार । केही न केही गर्नैपर्छ, नत्र त खानै पाइँदैन ।’

सम्भावना देखेपछि परिवारै नेपालमा

सन् २००९ मा उनी नेपाल घुम्न आएका रहेछन् । त्यही क्रममा उनी आइपुगे पोखरा । ‘नेपालका अन्य ठाउँ पनि घुमेको छु तर पोखरामा जत्तिको अन्त मन रमाएन’ उनी भन्छन्, ‘न बढी गर्मी न बढी चिसो । यस्तो ठाउँमा कुनै कर्म गरेर बस्न पाए हुन्थ्यो भन्ने मनमा जाग्यो ।’ पोखरासँगै आसपासका गाउँठाउँ पनि उनी घुमे, त्यस क्रममा ।

त्यस वर्ष उनी चिनियाँ गाउँ सुछाङ फर्के । अर्को वर्ष अर्थात् सन् २०१० मा उनको जोडी बिजनेस भिसामा नेपाल ओर्लियो । करिब १५ लाख रुपैयाँ बोकेर आएका उनीहरु पोखरामा जग्गाको खोजीमा लागे ।

उनी आएर खेतीपाती गर्न लागेको वर्षदिनपछि उनका ससुरालाई पनि पोखरा झिकाए । उनी पनि अहिले सँगै काम गर्छन् । एक रोपनीको वाषिर्क ११ हजार रुपैयाँ दिने गरी १५ रोपनी भाडामा लिएर उनीहरुले तरकारी खेती थाले । खर्च कटाएर वर्षको १० देखि १५ लाख कमाए ।

हेम्जामा तरकारी खेती त राम्रो थियो तर बाटोको समस्या भएपछि उनले विकल्प खोजे । ‘जग्गा भाडामा लिनेबेला बाटोको निकास गराइदिन्छु भने तर गराइदिएनन् । विकल्प खोज्दै जाँदा लेखनाथ रिठ्ठेपानीमा पाइयो,’ उनी भन्छन् ।

एउटै व्यक्तिको ३५ रोपनी जग्गा आठ वर्षका लागि भाडामा मिलेपछि उनीहरुले यसै सालदेखि रिठ्ठेपानीमा आधुनिक प्रणालीबाट कृषि कर्म गरिरहेका छन् । हेम्जामा गरेको खेतीपातीको आम्दानीले रिठ्ठेपानीमा लगानी गरेका हुन् ।

चार जना आवासीय र १२/१५ जना दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्ने नेपाली छन्, उनको फार्ममा ।

नेपाली युवा विदेश जान्छन् अरुले खेती गर्दैनन्

नेपालीप्रति उनको दृष्टिकोण के हो त ? ‘अधिकांश काम गर्न सक्नेहरु विदेश जान्छन्, सम्पत्तिवाला कृषिलाई व्यवसाय ठान्दैनन्, म सोच्छु गाउँका यतिका खेतबारी बाँझै राखेर मान्छे किन विदेश जान्छन्,’ उनी भन्छन् ।

उनले काम गरिरहेको ठाउँमा आसपासका बालबच्चा पनि आइपुग्छन् । उनले तिनीहरुलाई जिस्क्याउँदै सोध्छन्, ‘तिमीहरुले ठूलो भएपछि के गर्छौ, मैलेजस्तै काम गर्छौ त ?’ उनीहरुले सजिलै जवाफ फर्काउँछन्, ‘हामी विदेश जाने हो ।’

‘कसैले पढ्न जाने भन्छन्, कसैले काम गर्न । विदेश जानेचाहिँ भन्दारहेछन्,’ उनी भन्छन् ।

रोजगारीको खोजी गर्दै लाखौं नेपाली युवा विदेशमा भौतारिरहेका बेला चिनियाँ युवा स्याङ साओहुवा भने नेपाली माटोमा श्रम र पसिना खर्चेर तरकारी फलाइरहेका छन्

कृषिकर्म चीनमा भन्दा यहाँ जोखिमपूर्ण रहेको उनको बुझाइ छ । भन्छन्, ‘उताको खेतीपाती प्रविधियुक्त छ, सबै काम मेसिनले गर्छ । यहाँ कृषिकर्म जोखिमपूर्ण छ, सबै काम हातैले गर्नुपर्छ ।’

कृषि प्रालि दर्ता गरेर उनीहरुले व्यावसायिक खेतीलाई बढाइरहेका छन् । त्यही कृषिकर्म हेर्न थुप्रै नेपाली पुग्छन् तर आफूले भने प्रयास गर्दैनन् ।

‘तरकारी बजारको समस्या छैन’

‘तरकारीलाई बजारको समस्या छैन, धेरैजसो तरकारी चिनियाँ व्यापारीले नै किन्छन्, सब्जीमडडीमा पनि जान्छ,’ स्याङ भन्छन्, ‘बीउ केही उतैबाट ल्याउँछु, केही यतै किन्छु । सबैभन्दा राम्रो बजार चिनियाँ सागको छ ।’

तरकारी नबिक्ला भन्ने चिन्ता कहिल्यै लिनु नपरेको उनको भनाइ छ । भन्छन्, ‘फलाउनुपर्छ बजारको त समस्यै छैन । बरु पुर्‍याउनै सकिँदैन ।’

बजारले केको माग गर्छ र आफूले के दिन्छु भन्ने कुराले फरक पार्ने उनी बताउँछन् । एकै सिजनमा सबै तरकारी रोप्ने नभई पालैपालो लगाउनुपर्ने उनी बताउँछन् ।

अहिले उनको फार्ममा कतै साग टिप्ने चटारो छ त कतै आलु खन्ने बेला भएको छ । कतै काउली टिपेर बजार पुग्दै छ त कतै काउली गोड्ने काम भइरहेको छ । कतै तरकारीको नर्सरी जमाउने काम भइरहेको छ भने सँगै निर्माणको काम सँगैसँगै भइरहेको छ ।

‘मिलाएर लगाउने हो बाह्रै महिना तरकारी बेच्न पाइन्छ । आम्दानी भइरहन्छ । न काम खाली भयो न पैसाले हात खाली,’ उनी भन्छन् ।

रुटिनमा चल्ने, गर्दै जाने, सिक्दै जाने

उनी बिहान ढिलोमा साढे ६ बजे उठेर काममा लाग्छन् । ससुरा पनि निस्किन्छन्, पछिपछि । श्रीमती खाजा बनाउन लाग्छिन् । कम्तीमा साँझ ६/७ बजेसम्म काम गर्ने स्याङ बताउँछन् ।

‘उता पालो गरेर सातामा एकदिनबाहेक अरु दिन काममा बिदा लिइन्नथ्यो, यता पनि त्यही हो,’ उनी भन्छन्, ‘व्यावसायिकतामा सबैभन्दा ठूलो समय व्यवस्थापन हो । नेपालीमा अलि बढी त्यो कमजोरी देखेको छु ।’

खेतीपातीसँगै गाडी बनाउने, घर बनाउने, वेल्डिङ गर्नेजस्ता सीप छ, उनीसँग । ‘जे पर्छ आफैं गर्ने हो । सीप जे पनि सिक्दा हुन्छ,’ उनी भन्छन्, ‘कम्तीमा अरु कोही मान्छे त खोज्नु पर्दैन ।’

उनको चिनियाँ गाउँमा ठाउँ छुट्याएर धान, गहुँ, मकै, तोरी र तरकारी खेती व्यावसायिक रुपमा हुँदोरहेछ । सरकारले ८० प्रतिशतसम्म अनुदान दिन्छ, चीनमा ।

व्यावसायिक तरकारीमा जोड दिए पनि ठाउँ प्रशस्त भएकाले ठाउँ छुट्याएर थोरैथोरै ती सबै खेती गर्ने उनको भनाइ छ । ‘नेपाल कति बस्छु भन्ने त थाहा छैन तर जति बस्छु, यसैलाई निरन्तर र व्यावसायिक बनाउँदै लैजान्छु,’ उनले कुराकानीको बिट मार्न खोजे, ‘आफू खान पुग्ने मात्रै भए पनि केही खेतीकिसानी गर्ने हो भने धेरै संकट टर्छ ।’

शुक्र, पुस ७, २०७४ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

साइकलमा च्याउ डुलाउने बाबुराम कार चढ्छन्

फागुन, चितवन । चितवनको कालिका नगरपालिका ३ पदमपुरका बाबुराम केसीले एउटा झुप्रोबाट च्याउ खेती शुरु गरेका थिए । विसं २०५६ मा च्याउ खेती शुरु गरेका केसी अहिले छ कट्ठामा च्याउ लगाउँछन् । पहिल साइकलमा च्याउ डुलाउँथे, अहिले गाडीमा हिँड्छन्  च्याउ बेचेरै जग्गा समेत जोडेका छन्...

आकर्षक नारा लगाए पनि संघीयताको शुरुवाती अभ्यासमै कृषिलाई चरम उपेक्षा गरिए

  पुस, काठमाडौं । सरकारले कृषि उत्पादन वृद्धि गरेर आयात न्यूनीकरण गर्ने आकर्षक नारा लगाए पनि संघीयताको शुरुवाती अभ्यासमै कृषिलाई चरम उपेक्षा गरिएको गुनासो सरोकारवालाको छ । संघीय संरचनामा कृषिलाई थप महत्व दिएर अघि बढाउनुपर्ने भए पनि उक्त शीर्षकमा बजेट विनियोजनमा गरिएको कञ्जुस्याइँ र कार्यान्वयनको फितलोपनले कृषि...

गत वर्षभन्दा ४ अर्ब रुपैयाँ धेरैको धान फले

काठमाडौं – यो वर्ष १ खर्ब ८ अर्ब रुपैयाँबराबरको धान उत्पादन हुने भएको छ । गत वर्षभन्दा ४ अर्ब रुपैयाँ धेरैको धान फलेको हो ।  अहिलेसम्मकै इतिहास तोड्दै यो वर्ष सबैभन्दा धेरै धान उत्पादन हुने कृषि विकास मन्त्रालयले अनुमान गरेको छ। आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा १...

चिडियाघरमा रहेका बाघ सातामा एक दिन निराहार

काठमाडौं । चिडियाघरमा रहेका बाघ सातामा एक दिन निराहार वस्त बस्छ भन्दा आश्चर्य लाग्न सक्छ । तर, आश्चर्य नमान्नुस । चिडियाघरमा रहेका दुईवटा पाटेबाघ कांछा र बांगे सातामा एक दिन निराहार व्रत बस्छन् । बाघलाई आहाराका रुपमा हरेक दिन ११ देखि १२ बजेसम्म ६–६ केजीको दरले...

कृषि क्षेत्रलाई सूचना तथा सञ्चार प्रविधिमा आधारित इ–एग्रिकल्चर सेवा उपलब्ध

बनेपा- पूर्वविज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री गणेश शाहले आफ्नो कार्यकालभरि नेपाल समृद्ध हुन र संसारको मानचित्रमा चिनिनका लागि सातवटा इ–मन्त्र लागू हुन जरुरी भन्दै भट्याउँथे। यसले पनि उनले आफ्नो कार्यकालभरि इ–भिलेजलाई प्रवर्द्धन गर्नमा मेहनत गरे। त्यतिखेर कृषि, शिक्षा र स्वास्थ्यलाई सूचना प्रविधिमा आधारित बनाएर ग्रामीण तहसम्म सेवा पुर्‍याउन...

उद्योगलाई उखु उपलब्ध गराउने किसानहरुले भुक्तानीको माग गर्दै तोडफोड

रौतहट- रौतहटको गरुडास्थित श्रीराम सुगर मिल्स लिमिटेडमा तोडफोड भएको छ। उद्योगलाई उखु उपलब्ध गराउने किसानहरुले भुक्तानीको माग गर्दै तोडफोड गरेका हुन्। गत तीन आर्थिक वर्षको गरी करिब ३२ करोड रुपैयाँ किसानले उद्योगसित भुक्तानी लिनु बाँकी रहेको भन्दै गत हप्ता उद्योगको विभिन्न कार्यालयमा तालाबन्दी गरेका थिए। उखु उत्पादक...