संस्कृति/धर्म

अब १३ दिने मृत्यु सस्कार हट्दै मृत्यु ३ दिनमै


ललितपुर : नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान र जन सास्कृतिक प्रतिष्ठान नेपालको सयुक्त तत्वाधानमा आयोजित मृत्यु सस्कार सुधारका सम्भावना बिषयक विचार गोष्ठीमा धार्मिक क्षेत्रले परिबर्तित परिवेश , सामाजिक अवस्था, धार्मिक स्थितिमा आएको परिबर्तनलाई विचार गर्दै हिन्दु धर्ममा रहेको १३ दिने मृत्यु सस्कारलाई सुधार गर्दै कम्तिमा ३ दिन र बढीमा ५ दिनमा मृत्यु सस्कार सम्पन्न गर्नु पर्नेमा जॊड दिएका छन् / छोरा छोरी बिदेशमा रहने सामाजिक समस्या,१३ दिनसम्म नुन नखाई क्रिया बस्दा क्रिया बस्नेको नै मृत्यु भएको घटना, मृत्यु सस्कारमा रहेर बिकृति न्यूनीकरण गर्नुपर्ने, बैज्ञानिक तथा स्वास्थको दृष्टिकोणबाट पनि लामो दिनसम्म क्रिया बस्नु उपुक्त नभएकाले नया दृष्टिबाट समाजले सोच्नु पर्ने धारणा व्यक्त गरे /

मौर्य्र बंश पतनपछि इसापुर्ब १८५ तिर भार्गबले लेखेको मनुस्म्रितिमा गैडाको मासु प्रयोग गर्न हुने लेखिएको र यस भन्दा अघि ब्रामणले मृत्यु सस्कारमा क्रियामा बस्दा खसी काटेर भोज खाने प्रचलन रहेकोमा पछि सुधार गर्दै मासुमा बर्जित गरिएको जानकारी दिईयो / बरखी बस्दा सेतो लुगा लगाउने प्रचलन चिनिया बुध्दिष्टबाट नेपाली हिन्दुले सिकेर प्रयोगमा ल्याएको, स्वस्थ मानिसले मात्र क्रिया बस्ने हो भनी शास्त्रमा  उल्लेख भएको जानकारी दिईयो /

कार्यक्रममा दर्सनसास्त्री डा. बिष्णु प्रभातले मायावर जुगमा यस्तो व्यवस्था नभएको र त्यस बेला जाडो ठाउमा शबलाई काटेर चरालाई खुवाउने गरिएको, जमिन पर्याप्त भएको बिचको क्षेत्रका मानिसले सब गाडने प्रचलन रहेको र गर्मि क्षेत्रका मानिसले शब गन्हाउहुने र वरिपरि क्षेत्रको दुर्गन्धित हुने हुनाले जलाउने गरिएको जानकारी दिए / उनले मृत्यु सस्कारमा सुधार गर्दा पुरोहितको पेसा नै संकटमा पर्ने बाहेक अन्य बिमति नरहेको चर्चा गरे / अर्का विद्वान मोदनाथ प्रश्रितले १३ दिने मृत्यु सस्कार स्वास्थको दृष्टिकॊणले पनि सुधार गरि ३ दिन देखि ५ दिनमा सकिनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे ? उनले थपे – एकथरी मानिसले काजक्रिया गर्दै नगरेको, अर्को थरीले बहिस्कार गर्ने तथा कतिपयले सेतो लुगाको सत्ता खरानी रंगको लुगा लगाउने वा बरखी फुकाल्ने प्रचलन बढ्दै गएकोछ / त्यसैले रुढीगत ढंगले अघि बढने होइन कि समय सापेक्ष  सुधार गर्नु पर्छ / डा. जगमान गुरुङ समाजमा देखिएका विकृतिलाई सुधार गर्नुपर्नेमा जॊड दिदै तर क्रिया मान्ने नमान्ने स्वत्रण व्यक्तिलाई दिनुपर्ने विचार ब्यक्त गरे /

विद्वान संस्कृतविद भिक्टर प्रधानले २००७ सालदेखि २०६६ सम्म नेपालमा मृत्यु सस्कारमा सुधार गर्नुपर्नेमा विभिन्न समयमा परिबर्तन तथा सुधारको पक्षमा आवाज उठाउनुका साथै छलफल निरन्तर चलिरहेको बताए / कार्यक्रम प्रस्तोता डा. प्रेम खत्री र शंकर प्रसाद पोखरेलले शास्त्रीय आधार परम्परागत लॊप हुने अवस्थाबाट जोगाउन नया युवा पिढीलाई कार्य बोझका बीच जोगाई राख्न मृत्यु सस्कारमा सरलीकरण गर्नुपर्ने बताए / उनले किरात,राई,तामांग,तथा लामाले मृत्यु सस्कारमा सुधार गरि ३ दिनमा झारेको, थारु जातिको पूर्वदेखि पश्चिमसम्म फरक फरक रहेको, पश्चिममा फारसी जस्तै मृतकको शबलाई काटेर चरालाई खुवाउने प्रचलन रहेको भन्दै समय सापक्ष  रुपान्तरण र परिबर्तनको खाचो रहेको बताए / नेपाल प्रज्ञा प्रतिस्थानका कुलपति गंगा प्रसाद उप्रती आफ्नो सस्थाले सस्कृतिले सिर्जना गरेको मर्म नाघन खोजेको होइन भन्दै सस्कारलाई समय अनुरुप जिबनसंग जोड्दै अध्याबधि गर्न यो बिषय छलफलमा ल्याएको बताए / उनले प्रज्ञाप्रतिस्थानले सस्कारको संकलन गरि पाचौ भाग सम्म प्रकाशमा ल्याइसकेको जानकारी दिए / कृष्ण गोपाल श्रेष्ठ ‘फसी” साभार नयाबाटो /

बिहि, फाल्गुन १०, २०७४ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

भक्तपुरका अन्तिम मल्लराजा रणजीत मल्ललाई मुख्यपात्र बनाएर लेखिएको पुस्तक सार्वजनिक

जेठ, काठमाडौं । भक्तपुरका अन्तिम मल्लराजा रणजीत मल्ललाई मुख्यपात्र बनाएर लेखिएको पुस्तक सार्वजनिक भएको छ । पुस्तक इतिहासका अध्येता योगेश राजले तयार पारेका हुन् । पुस्तक जेठ १८ देखि २६ गतेसम्म काठमाडौंको भृकुटीमण्डमा हुने ‘२२औं नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय पुस्तक प्रदर्शनी’ को सन्दर्भ पारेर बिहीबार सार्वजनिक गरिएको हो...

ज्योतिष शास्त्रअनुसार २०७५ साल जेठ २ गतेबाट मलमास सुरु

ज्योतिष शास्त्रअनुसार २०७५ साल जेठ २ गतेबाट मलमास सुरु भएको छ । मासको अर्थ महिना हो । खासमा यसको नाम मलमास नभएर अधिक मास हो । यसलाई पुरुषोत्तम मास पनि भनिन्छ । पञ्चांग गणनाको सूर्यमानअनुसार वर्षमा ३६५दिन, १५ घडी, ३१ पला र ३० विपला हुन्छ...

रातो मचिन्द्रनाथ भोटो देखाउने जात्राबारे रोचक किम्बदन्ती छ ।

 किम्बदन्तीअनुसार यो यात्रा शुरु भइसकेपछि नागराज कर्कोटककी रानीको आँखा दुख्यो । कर्कोटक वैद्यको खोजीमा लागे । खेतमा काम गरिरहेका किसानलाई वैद्य ठानी नागलोक अर्थात् टौदह लगे । डराएका किसानले मच्छिन्द्रनाथको प्रार्थना गरी हात माडेर मयललाई औषधिका रुपमा कर्कोटकलाई दिए । औषधिले रानीको आँखा दुख्ने रोग...

शताब्दी ‘तन्नेरी’

काठमाडौं- तिथि (वैशाख नवमी) अनुसार बुधबार उनी ९८ वर्ष पूरा भई ९९ सय वर्षमा लागेका छन् । हिँडाइ र कुरा गर्दाको हाउभाउ हेर्दा उनी शताब्दी संघारमा छन् जस्तो लाग्दैन । उनको बोलीमा पनि तन्नेरीको जस्तै ओज छ। उनीसँग भलाकुसारी गर्दा वृद्धपनको आभासै हुँदैन । सार्वजनिक...

नाला देय्या महालक्ष्मी जात्रा

रत्नप्रसाद अनामणि श्रेष्ठ, नाला काभ्रे काभ्रेया प्राचीन न्हय्गु बस्तीत मध्ये उबले यक्व पुलांगु व व्यवस्थित बस्ती उग्रचण्डी नाला खः । थ्व बस्तीयात नाला देय् नं धाइ । देश बने जुइत उबले बस्तीयात जंगलं घेरे याःगु जुइमाःगु, न्ह्यइपुकेत दबली माःगु, राज्य संचालन यायेत लाय्कू माःगु, त्वनेगु लःयात...

नेपाल संकृति उत्थान संघले आजिबन सदस्यता पत्र बितरण

नेपाल संकृति उत्थान संघले आजिबन सदस्यता पत्र बितरण गरेको छ । क बर्गको जडिबुटी अन्वेषकको उपाधी सहित सिन्धुलीका नेत्रबहादुर तमाङ र दोलखाका अर्जुन रिमाललाई आजिबन सदस्यता प्रदान गरिएको हो । संघका केन्द्रिय अध्यक्ष गोठ बहादुर मगर र केन्द्रिय सदस्य अमृत थोक्रा तमाङको उपस्थितमा भएको कार्यक्रम...