संस्कृति/धर्म

शताब्दी ‘तन्नेरी’

- शिवहरि घिमिरे


काठमाडौं- तिथि (वैशाख नवमी) अनुसार बुधबार उनी ९८ वर्ष पूरा भई ९९ सय वर्षमा लागेका छन् । हिँडाइ र कुरा गर्दाको हाउभाउ हेर्दा उनी शताब्दी संघारमा छन् जस्तो लाग्दैन । उनको बोलीमा पनि तन्नेरीको जस्तै ओज छ। उनीसँग भलाकुसारी गर्दा वृद्धपनको आभासै हुँदैन । सार्वजनिक कार्यक्रममा पनि उनी ठमठमी हिँडेरै पुग्छन् । उनी हुन्– शताब्दी तथा वाङ्मय पुरुष सत्यमोहन जोशी।

उमेरमा शताब्दीछेउ पुगे पनि उनको उत्साह तन्नेरी छ । ठमठमी हिँड्नेमात्रै होइन कार्यक्रममा पुगेर पनि उनले जोशिलो मन्तव्य दिन्छन् । आफ्ना कुरा खुलस्त राख्छन् । दशकौं पुराना संस्कृति र कलाबारे नयाँ पुस्तालाई जानकारी गराउँछन् । बुधबार ९९ औं वर्ष प्रवेश कार्यक्रम मनाउने क्रममा उनमा जोश र उमंग तन्नेरी अवस्थाको जस्तै देखियो । परिवार र आफन्तसँग खुसी साट्दै जोशीले भने, ‘मलाई त भगवानले अदृश्य बरदान दिएका छन्, मैले अझै बाचेर धेरंै काम गर्नुछ ।’ उनले बुढ्यौलीले अनुहार चाउरिए पनि शरीरभित्रको शक्ति र आँटले साथ दिइरहेको सुनाए । ‘मलाई वरपर हिँड्डुल गर्न कुनै असहज महसुस भएको छैन, अहिले त नगरपालिकाले सवारी सुविधा पनि दिएको छ’, जोशीले भने,

‘जे गरिन्छ बाँचुन्जेल गर्ने त हो, मरेसी त्यै माटोमा मिल्ने हो ।’उनको जन्म १९७७ वैशाख ३० गते पाटनमा भएको हो । तिथिअनुसार उनले बुधबार जन्मदिन मनाए । खास जन्मदिन भने उनले ३० गते मनाउने भएका छन् । जोशीले ९८ पार गरेर ९९ वर्षमा पाइला टेके पनि आफ्ना धेरै संकल्प पूरा गर्न बाँकी रहेको सुनाए । ‘मठ मन्दिर संरक्षण र भजनकीर्तन गर्ने धोको छ,’ उनले भने, ‘हाम्रा धेरै कला र संस्कृतिलाई नयाँ पुस्तामाझ चिनाउन बाँकी छ । संस्कृति र पर्वहरूको जर्गेना पनि गर्नुछ ।’

सिर्जना र शक्तिले साथ दिइरहेकोमा उनी आफूलाई भाग्यमानी महसुस गर्छन् । संस्कृति संरक्षण र खोजी तथा समाजलाई बदल्ने प्रयासमा तल्लीन उनी आफूले गरेका काम समाजकै लागि भएको सुनाउँछन् । नागरिकसँँँँँँग बुधबार भलाकुसारीका क्रममा ठट्यौंली पारामा उनले भने, ‘मृत्युको क्युमा बसेको छु, मभन्दा अघि धेरै मानिस लाममा छन्, त्यसैले मेरो पालो अझै आएको छैन।’

उनी आफूलाई कसरी स्वस्थ राख्न सकिन्छ भन्ने कुरामा निकै सजग छन् । पारिवारिक वातावरण र शारिरीक व्यायामका कारण उनले उमेर भए पनि बुढ्यौलीको अनुभूति गरेका छैनन् । बेलुकी सुत्ने बेलामा उनी दिनहुँँएक पेक ऐला (घरमा बनाएका रक्सी) सेवन गर्छन् । ऐला पिउन बिर्सिएर सुतेको दिन टाउको दुख्ने उनी सुनाउँछन् ।

‘मलाई धेरैले तपार्इं के खाएर यति फुर्तिलो हुनुहुन्छ भनेर सोध्छन्,’ उनले सुनाए, ‘तपाईंहरु दाल, भात, तरकारी, दूध खानुहुन्छ, मैले एक पेक लाउँछु, त्यही फरक छ तपाईंको र मेरो खान्कीमा भन्छु ।’ उनी प्रायः बिहान करिब ७ बजेतिर ब्युँझिन्छन् । ओछ्यानमै चिन्तन गर्छन्, संस्कृतका किताब पढ्छन्, दैनिकी कल्पना गर्छन् । उनी खानेकुरा समयमै खान्छन् । जस्तोसुकै काम छुटाएर भए पनि उनी खाना खाने समय तलमाथि पार्दैनन्।

बिहि, बैशाख २७, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

भक्तपुरको प्रसिद्ध लिच्छविकालीन ऐतिहासिक नवदुर्गा गण नृत्य

         नवदुर्गा नांच भक्तपुरको प्रसिद्ध लिच्छवी कालीन ऐतिहासिक गण नृत्य हो / भक्तपुरवासीहरूका लागि मनमोहक र प्रसिद्ध नवदुर्गा पहिलोपटक सार्वजनिक प्रदर्शनी नगरको सुजम्हरी टोलबाट प्रारम्भ हुन्छ र त्यसपछि क्रमशः नगरको २१ स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ । नवदुर्गा नाच भक्तपुरमा मात्र  सीमित नभई देउपाटन , ठिमी...

मूर्तिकला सम्बन्धित लेखहरु

ललितकलाको विभिन्न विधा मध्ये मूर्तिकला एक विधा हो । मूर्तिकला शिल्पकलाको त्यो रुप हो, जुनमा तेस्रो आयाम हुन्छ । मूर्तिकला दरो कुराहरुबाट बनेको हुन्छ । जस्तै ढुंगा, माटो, धातुहरु आदिबाट बनेको हुन्छ । अरनिको उपनाम बलबाहू, आनिक आदि (सन् १२४५-१३०६) प्रसिद्ध कलाकार तथा नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन् । पाटनमा जन्मेका यिनले...

विनाशकारी भूकम्पबाट ध्वस्त धरहरा पुनर्निर्माणको निर्माण कम्पनी आज छनोट हुने

असार, काठमाडौं । ०७२ वैशाख १२ को विनाशकारी भूकम्पबाट ध्वस्त धरहरा पुनर्निर्माणको निर्माण कम्पनी आज छनोट हुने भएको छ । बहुप्रतिक्षित धरहरा पुनर्निर्माणका लागि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले गत वैशाख ३० गते बोलपत्र (टेन्डर) आह्वान गरेको थियो । दिउँसो दुई बजेपछि टेन्डर खोलिने प्राधिकरणले जनाएको छ ।   धरहरा...

भक्तपुरका अन्तिम मल्लराजा रणजीत मल्ललाई मुख्यपात्र बनाएर लेखिएको पुस्तक सार्वजनिक

जेठ, काठमाडौं । भक्तपुरका अन्तिम मल्लराजा रणजीत मल्ललाई मुख्यपात्र बनाएर लेखिएको पुस्तक सार्वजनिक भएको छ । पुस्तक इतिहासका अध्येता योगेश राजले तयार पारेका हुन् । पुस्तक जेठ १८ देखि २६ गतेसम्म काठमाडौंको भृकुटीमण्डमा हुने ‘२२औं नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय पुस्तक प्रदर्शनी’ को सन्दर्भ पारेर बिहीबार सार्वजनिक गरिएको हो...

ज्योतिष शास्त्रअनुसार २०७५ साल जेठ २ गतेबाट मलमास सुरु

ज्योतिष शास्त्रअनुसार २०७५ साल जेठ २ गतेबाट मलमास सुरु भएको छ । मासको अर्थ महिना हो । खासमा यसको नाम मलमास नभएर अधिक मास हो । यसलाई पुरुषोत्तम मास पनि भनिन्छ । पञ्चांग गणनाको सूर्यमानअनुसार वर्षमा ३६५दिन, १५ घडी, ३१ पला र ३० विपला हुन्छ...

रातो मचिन्द्रनाथ भोटो देखाउने जात्राबारे रोचक किम्बदन्ती छ ।

 किम्बदन्तीअनुसार यो यात्रा शुरु भइसकेपछि नागराज कर्कोटककी रानीको आँखा दुख्यो । कर्कोटक वैद्यको खोजीमा लागे । खेतमा काम गरिरहेका किसानलाई वैद्य ठानी नागलोक अर्थात् टौदह लगे । डराएका किसानले मच्छिन्द्रनाथको प्रार्थना गरी हात माडेर मयललाई औषधिका रुपमा कर्कोटकलाई दिए । औषधिले रानीको आँखा दुख्ने रोग...