इतिहास परको कुरा

ल्हासा पासा सरस्वती गुफामा ध्यान गर्ने लामा मिलारेपा र नालाको फिरफिरे

-रत्नप्रसाद अनामणि श्रेष्ठ ,नाला ,काभ्रे


एघारौ शताब्दीमा तिब्बतमा एक बालकको जन्म भएको थियो। उक्त बालकको नाम मिलारेपा राखेको थियो ।  मिलारेपा ७ बर्षको हुदा उसको बुवाको देहावसान भयो।  काकाका परिवारले सबै सम्पति लिएको हुदा मिलारेपाको बहिनि र उ खुब दुखमा परे।  आफ्ना काकासंग खुब बिन्ति भाव गरे तर उस्को कुरा सुनीएन।  जब १५ बर्षको उमेर हुदा मेलारेपा गित गुनगुनाउदै आफ्नो आमाको छेउमा गएछन। आमाले नजिकै रहेको लौरो टिपेर हान्दै “कस्तो कुपुत्र मैले जन्माएछु धिक्कार छ तँलाई दुस्मनसंग बदला लिनुको सट्टा गित गाएर हिड छस ” भनेछन त्यसपछि आँखा खुलेछ्न।

आमाले बेहोस् हुने गरि पिटेकोले घर छोडेर तन्त्र बिध्या सिक्नको लागि गुरु कहा गएछन। एकदम लगनशील भएर तन्त्र बिध्या सिके जुन बिध्याले भनेको बेलामा असिना तथा हिउ पार्न सक्थ्यो। उक्त बिध्या सिकेपछि आफ्नो काकाको खेतबालीमा असिना र हिम बर्षात गरेर हैरान पारे। जब उसको मन केहि बर्ष पछि शान्त भयो त्यसपछि तिब्बती लामाको सरसल्लाह अनुसार योग सिक्न भारतका प्रशिध्द योग गुरु मरपा कहाँ गए।  थुप्रे स्थानहरुमा खोजे पछि मरपा गुरुलाई भेटे। गुरुले अनेकौ परिक्षा लिए।  कठोर भन्दा कठोर परिक्षा लिंदै गर्दा मरेपाको श्रीमतीलाई नै दया लागेर अर्को गुरु कहा आफ्नो श्रीमानले थाहा नपाउने गरि पठाए।  नया गुरुले पनि झन् गालि गर्दै गुरु भनेको एउतै हुन्छ बरु म पनि जान्छु भनेर संगै मरपा को मा नै फर्किए।  फर्किए पछि मरपा खुब रिसाए।  मेलारेपाले मन मनै सोचे म यो जुनीमा योग साधना गर्न नसकिए पनि अर्को जुनीलाई बाटो खल्छु बरु आजीवन यिनै गुरु कहा सेवा गरेर बस्छु। यो सोचेको गुरुले चाल पाएर अँगालो हाले तिमी  मेरो शिष्य बन्न लायक छौ आजबाट तिमीलाई म योग सिकाउछु भनेर सिकाउन थाले।  मेलारेपाको गुरु प्रति निष्ठा ,दृढता ,तत्परता र समर्पण भावानाले राम्रो सिक्दै गए। एक नामुद तान्त्रिकका अलावा एक बरिष्ट योग गुरु पनि बने।  पछि गुरुले पहाड तथा हिमालयमा गइ तपस्या गर्नु भनेर पठाए।

मिलारेपाले काभ्रे नाला माथि रहेको ल्हासा पाको सरस्वती स्थानमा पनि ध्यान गरेको इतिहास भेटिन्छ। उहाले नाला क्षेत्रका कृषकको बालीनाली शुरक्षाको लागि असिना र आँधीहुरीबाट जोगाउन आफ्ना शिष्यलाई आफुले सिकेको बिध्या असिना तथा हावा हुरी रोक्ने अथवा अन्यत्र पार्ने तन्त्र बिध्या सिकाएर गए।  ती तन्त्र बिध्या सिकेका लामाले आजको दिनसम्म पनि असिना तथा हावा हुरी रोकेको जनविश्वास रहेको छ।

यो कार्य गरे बापट नाला इलाकामा रहेका प्रत्यक घरले हरेक बालि भित्रयाउने समयमा पाथी धान र एक पाथी गहु दिनु पर्दथ्यो। यसलाई लामा पाथी भने गरिन्थ्यो। हिजो आज यो चलन बिस्तारै लोप हुँदै गएको छ।  मिलारेपाका शिष्यले नालाको अहिला गनेध्यो , काजि बहादुर बैद्यको घर अगाडीको शार्वाजनिक जग्गा जसलाई लामात्वपुचा भनिन्थ्यो त्यसमा बाँस गाडेर बाँस कै फिरफिरे राखिन्थ्यो।  फिर्फिरेले बालीनालीमा असिना पर्दैन भन्ने जनविश्वास थियो।  फिरफिरेमा  लामा अक्षरको मन्त्र लेखिएको हुन्थ्यो। फिरफिरे गाडिसके पछि मात्र नाला क्षेत्रमा चंगा उडाउन पाइन्थ्यो नत्र बुढा पाखाहरुले गालि गर्दथ्यो। बुढा पाखाहरुले गालि गर्नुको कारण चंगा उडाउनु भनेको देवराज इंद्रलाई पानी पार्न चिठ्ठी पठाउनु हो रे। फिर्फिरेले बालि शुरक्षा नगरिकन नै चंगा उदायो भने असिना पानीले पाकेको बालि शुरक्षा नहुने भएर चंगा उदायो भने गालि गरेको रहेछ।  जे होस् पहिले देखि नै नाला क्षेत्र तन्त्र विद्याको चल खेल रहेछ भन्ने थाहा हुन्छ। नेपाल ,भारत ,तिब्बतका साथै बिभिन्न स्थानका  शिध्द पुरुष हरुले तपस्या तथा ध्यान गर्ने स्थान नै उग्रचण्डी नाला क्षेत्र रहेछ भन्ने स्पष्ट थाहा हुन्छ।

 

 

 

 

शनि, भदौ ३०, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

कास्की– गाईजात्रादेखि एक सातासम्म पोखरामा नेवारी संस्कृतिकोताया मचाः नाचको प्रतियोगिता नैहुनेगर्छ । नाचको तयारी महिना दिनअघिबाट सुरु हुन्छ । हाल नाच सिक्न र प्रदर्शन गर्न नया“ पुस्ताले रुची देखाएका छन्। पोखरामा अहिलेयोनाच प्रतियोगिताकैरूपमा सञ्चालन भइरहेकोछ । फरक–फरक वेशभूषा र भावमा नाच्नेकलाकारले दर्शकलाई नेपाली संस्कृतिमा नेवारकोसम्पन्नतालाई देखाउ“छन्। विसं १९९५ बाट हु“दै आएको मानिनेताया मचाः नाच गणेश टोलकोनेवाः खलकोअगुवाइमा ०५६ पछि...

नालाको खड्ग जात्रा

नेपालका आदिवासी नेवारहरूले परापूर्वकालदेखि मान्दै आएका विभिन्न चाडबाडमध्ये हो मोहनी अर्थात् दसैं । चाडको विशेष महŒव छ । आºनै मौलिक विशेषताले भरिएका नेवारहरूको ठूलो चाड दसैं मनाउने सन्दर्भमा विभिन्न किसिमका संस्कार र संस्कृतिले भरिपूर्ण भइरहेको देखिन्छ । १७औं र १८औं शताब्दीमा ग्रकि सभ्यतामा विकसित भएर...

नालाबारे जानकारी दिने महत्वपूर्ण पुस्तकहरु

१.श्रेष्ठ,प्रा डा पुरुषोत्तम लोचन, चट्टान अभिलेख र अन्य सम्पदा , बबिता श्रेष्ठ ,भक्तपुर : २०६७ २.ताम्राकार ,विश्वनाथ ,काभ्रेया न्हय गाँ ,नेवा देय़ दबु,काभ्रे :११३४ ३.ज्यापु पंच ,भाबो (तजिलजी ),कुत:पिकाक ,तिबुछें ,भक्तपुर :२०५७ चैत्र ११ ४.बज्राचार्य ,बर्णबज्र ,सृष्टि कान्ता लोकेश्वरया बाखं ,तिर्थ राज बुध्दाचार्य ,बनेपा :२०४७ ५.दुवाल,मोहन, झी नेवा: ,काभ्रे नेवा:...

राष्ट्रकवि माधबप्रसाद घिमिरेको कविताले साहित्यमा ज्यादै रुचि बढायो

हेर हेर साथी हो कमिलाको ताँती यो दुलाबाट निस्केर हिँड्छ धूलामाथि यो एउटा साथी आएर दिन्छ केको खबर लगातार अगाडि बढ्छ लावालस्कर आज जान्छ जन्ती यो कुन देश कुन घर कहाँ होलिन् दुलही सुनकेस्राझैँ सुन्दर हाम्रो फूलबारीमा रूखमुनि स्याउको राखेको छ ढोकामा सेतो छाता च्याउको पहारिलो कान्लामा सानु-सानु दुलो छ बाहिर त्यहाँ धूलो छ...

दशै पर्व वैज्ञानिकता नजिक र शक्ति संचय

नेपालीहरूको सबैभन्दा विशेष पर्व दशैं हो । आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि दशमीसम्म १० दिन पूजापाठ, व्रत र उत्सवकासाथ मनाइने चाड भएको हुनाले यसलाई दशैं वा ‘विजया दशमी’ का नामले पनि चिनिन्छ।  दशैं आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिनदेखि सुरु हुन्छ र यो पहिलो दिनलाई घटस्थापना भनिन्छ। दसैँ प्रतिपदा घटस्थापनादेखि पुर्णिमा  (कोजाग्रत )सम्म...

जन्मजात भोटेको विज्ञप्ति

  नाकै थेप्चिने गरी कसैले चोर औँलाले ठेलेदेखिन दिमाग रन्थन्याएर सोचिरहेछु- एउटै बेन्चमा राखेर मास्टरले मलाई मात्र बाठो बनाउने गरी  कुन पुस्तक पढाए होलान् त्यतिबेला?  मैले पुर्ख्यौली छाला बेचेर  हालेको होइन यो चुच्चो नाक कसैले जन्मदिनको उपहार स्वरूप  दिएका होइनन् यी बल्ड्याङ्ग्रे आँखा टेलिभिजनको आकर्षक विज्ञापनको...