प्रविधि

चीनले पृथ्वीबाट नदेखिने चन्द्रमाको सतहमा पहिलोपटक रोबोट अन्तरीक्षयानको सफल अवतरण गराए


काठमाडौं । चीनले हालै पृथ्वीबाट नदेखिने चन्द्रमाको सतहमा पहिलोपटक रोबोट अन्तरीक्षयानको सफल अवतरण गराएको छ ।

चिनिया रोबोट यान चांग ए फोर चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुवस्थित एटकेन बेसिनमा उत्रिएको छ । उक्त यानले चन्द्रमाको त्यस सतहका तस्वीर मात्र पठाउने होइन सुक्ष्म परीक्षण पनि गर्नेछ ।

चिनिया मिडियाहरुका अनुसार चन्द्रमामा अवतरित उक्त यानलाई अन्तरीक्ष अनुसन्धानको क्षेत्रमा एउटा कोशेढुंगाको रुपमा रहेको छ ।

चीनको अन्तरीक्ष कार्यक्रमको सुरुवात केवल डेढ दशक अघिमात्र भएको हो । यति छोटो समयमै चीनले यस क्षेत्रमा निकै महत्वपूर्ण सफलता हात पारेको छ ।

सन् २००३ मा चीनले पहिलोपटक अन्तरीक्षमा मानव पठाउन सफल भएको थियो । त्यो सँगै तत्कालीन शोभियत युनियन र अमेरिका पछाडि चीन अन्तरीक्षमा मानिस पठाउने तेश्रो मुलुक बनेको थियो ।

आगामी ५ वर्षका लागि अन्तरीक्ष विज्ञानको क्षेत्रमा चीनले निकै महत्वाकांक्षी लक्ष्य लिएको छ । विश्वको सबैभन्दा ठूलो अन्तरीक्ष दूरविन, सबैभन्दा वजनदार रकेट तथा स्पेस स्टेसन लञ्च गर्ने योजना चीनले बनाइरहेको छ । यी सबै कुरामा सफलता हात लागेमा चीन विश्वको अन्तरीक्ष सुपर पावर बन्नेछ ।

यद्यपि चीनले यसअघि नै अन्तरीक्षको क्षेत्रमा धेरै महत्वपूर्ण सफलता हात पारिसकेको छ । जसमध्ये मुख्य ५ सफलता यस्ता छन्ः

१. चन्द्रमामा सफलता

चांग ए कार्यक्रमको नाम चिनिया धार्मिक मान्यता अन्तरर्गत ती देवीको नाममा राखिएको छ जो किम्बदन्ती अनुसार चन्द्रमामा गएकी थिइन् ।

सन् २००३ मा सुरु भएको अन्तरीक्ष मिसनकै एउटा हिस्सा हो यो । जसको लक्ष्य भनेको सन् २०३६ सम्ममा चन्द्रमामा मानिस उतार्नु हो ।

चीनको चांग ए -४ मिसन निकै कठीन तथा खतरनाक छ । किनकी यसमा अन्तरीक्ष यानलाई चन्द्रमाको त्यस स्थानमा अवतरण गराउनु थियो जो अहिलेसम्म पृथ्वीबाट देखिएको थिएन ।

चन्द्रमाको उक्त भागलाई पृथ्वीसँग सिधा सम्पर्क बनाइराख्नु सजिलो छैन । किनकी चन्द्रमाको वातावरणले नै सम्पर्क टुटाइदिन्छ । त्यस समस्याको समाधानका लागि चीनले पृथ्वी र चन्द्रमाको बीचमा एक विशेष स्याटेलाइट लञ्च गर्यो जसले अन्तरीक्षयान र चांग ए फोरमार्फत सम्पर्क कायम राख्न सहयोग गर्दछ ।

चांग ए फोरले चन्द्रमाको सतहको अध्ययन अनुसन्धान गर्नेछ । साथै यसले चन्द्रमाको सतहमा आलू तथा अन्य वनस्पतीका बिउ पनि छर्नेछ । साथै रेशम किराको अण्डामाथि पनि परीक्षण गर्नेछ ।

अहिलेसम्म हामीले पृथ्वीबाट चन्द्रमाको चम्किलो भागमात्र देख्दै आएका छौँ । किनकी चन्द्रमाले आफ्नो अक्षमा घुम्न र पृथ्वीलाई परिक्रमा गर्नका लागि समान समय लगाउने भएकाले सधै एउटै भाग मात्र हामीले देख्न सक्दछौँ ।

२. सबैभन्दा धेरै रकेट लञ्च

सन् २०१८ मा चीनले अन्य देशको तुलनामा अन्तरीक्षमा सबैभन्दा धेरै रकेट लञ्च गर्यो । चीनले गरेका ३९ रकेट लञ्चमा केवल एउटा मात्र असफल भयो । सन् २०१६ मा चीनले २२ वटा रकेट अन्तरीक्षमा लञ्च गरेको थियो । जबकी अमेरिकाले सन् २०१८ मा ३४ वटा र रुसले २० वटा रकेट अन्तरीक्षमा लञ्च गरे । सन् २०१६ मा अमेरिकाले अन्तरीक्ष कार्यक्रमका लागि ३६ अर्ब डलर खर्चेको थियो । जबकी चीनले सन् २०१८ मा जम्मा ५ अर्ब डलर खर्चियो । धेरै भन्दा धेरै स्याटेलाइट लञ्च गर्नका लागि चीनले वजनदार रकेट बनाइरहेको छ, जसलाई पुनः प्रयोग गर्न सकिन्छ । अमेरिकाका कैयन् प्राइभेट कम्पनीहरुले सस्तो मूल्यका रकेटहरु बनाइरहेका छन् । तथापि चीनका प्राइभेट कम्पनीको पहिलो रकेट आफ्नो अभियानमा असफल रह्यो ।

३. स्पेस स्टेशन

चीनले सन् २०११मा स्पेश स्टेशन कार्यक्रमको सुरुवात गर्यो । उक्त अन्तरीक्ष स्टेसन सानो थियो, जहाँ अन्तरीक्ष वैज्ञानिकहरु निकै कम दिनमात्र रहन सक्दथे ।

सन् २०१६ मा उक्त स्पेस स्टेसनले काम गर्न छाड्यो । चीनले गत वर्ष मात्रै उक्त स्पेस स्टेसन द तियांगोंग-१० सँग सम्पर्क विच्छेद भएको पुष्टि गरेको थियो । गत अपि्रलमा उक्त बिग्रिएको स्पेस स्टेसनको फोहोर दक्षिणी प्रशान्त महासागरमा खस्यो ।

चीनको अर्को स्पेस स्टेसन तियांगोंग-२ अहिलेपनि चालू अवस्थामा छ । सन् २०२२ सम्म अन्तरीक्षमा मानव सहितको स्पेस स्टेसन लञ्च गर्ने चीनले योजना बनाएको छ ।

४. स्याटेलाइट प्रतिरोधी मिसाइल परीक्षण

सन् २००७ मा रुस तथा अमेरिकापछि चीन यस्तो देश बन्यो जसले अन्तरीक्षमा कुनैपनि स्याटेलाइट ध्वस्त पार्न सक्छ ।

चीनले एउटा मध्यम रेन्जको मिसाइलको परीक्षण स्याटेलाइट ध्वस्त पार्नका लागि गरेको थियो । उक्त स्याटेलाइन सन् १९९९ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो ।

स्याटेलाइट ध्वस्त पार्ने मिसाइलको परीक्षण गरेको खबर आएसँगै अन्तराष्ट्रिय स्तरमा चीनको आलोचना भयो । तत् पश्चात् चीनले आफु अन्तरीक्षमा कुनैपनि खाले सशस्त्रीकरणको विपक्षमा रहेको र हतियारको दौडमा नरहेको प्रष्टिकरण दिएको थियो ।

सन् २०१६ मा चीनले अन्तरीक्षमा फैलिरहेका फोहोरका टुक्राहरुलाई संकलन गर्नसक्ने अलोंग-१ यानको प्रक्षेपण गर्यो । चिनिया अधिकारीहरुका अनुसार यो विश्वकै पहिलो यस्तो स्याटेलाइट हो जसले अन्तरीक्षमा घुमिरहेका फोहोरलाई संकलन गर्दछ र पृथ्वीमा खस्नबाट रोक्दछ ।

नासाका अनुसार अन्तरीक्षमा लाखौँ फोहोरका टुक्रा घुमिरहेका छन् । त्यस्ता फोहोरका टुक्राहरु स्याटेलाइट तथा पृथ्वी दुबैका लागि खतरनाक सावित हुन सक्दछन् ।

तर अन्तराष्ट्रिय स्तरमा एउटा चिन्ता यस्तो पनि गरिँदैछ कि चीनले फोहोर बटुल्ने यस्ता स्याटेलाइट लगायतका प्रविधिको प्रयोग युद्धको समयमा शत्रु राष्ट्रका स्याटेलाइटहरु ध्वस्त गर्न प्रयोग गर्न सक्दछ ।

उता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गतवर्ष अमेरिकी सेनालाई छैटौँ शाखाको रुपमा स्पेस फोर्स गठन गरी विकास गर्न आदेश दिएका थिए ।

५.सुरक्षित सञ्चार

जब साइबर स्पेसको कुरा हुन्छ तब सूचनालाई सुरक्षित राख्ने कुरालाई ठूलो चुनौतिको रुपमा लिइन्छ । चीनले यो मामिलामा सन् २०१६ मा एउटा ठूलो सफलता हात पार्यो । चीनले एउटा यस्तो स्याटेलाइट लञ्च गर्यो जसले गोप्य रुपमा निरन्तर सुरक्षित सूचना प्रदान गर्न सक्दछ ।

यसलाई क्वान्टम कम्युनिकेसन पनि भनिन्छ । जसमा दुई पक्षले गोप्य सूचनाहरुको आदानप्रदान गर्न सक्दछन् । अनि त्यसको अरु कसैले भेउ पाउन सक्दैन ।

बीबीसीबाट

सोम, पुस २३, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

चीनले एउटा यस्तो विशाल भवनको निर्माण गरेको छ, जुन ठाडो होइन सुतेको छ

छिमेकी मुलुक चीन विज्ञान, प्रविधि तथा भौतिक पूर्वाधारको क्षेत्रमा चमत्कार गर्न माहिर छ । यसपटक पुनः यो देशले इन्जिनियरिङको एक अद्वितीय नमूना पेश गरेको छ, जसलाई देख्न पाउँदा दुनिया नै दङ्गदास नभईरहन सक्दैन । चीनले एउटा यस्तो विशाल भवनको निर्माण गरेको छ, जुन ठाडो होइन सुतेको...

फेसबुकले प्राइभेसी फिचर लञ्च गर्दै

सोसल मिडिया प्लाटफर्म फेसबुकले अन्ततः प्रयोगकर्ताले व्यग्र रुपमा प्रतिक्षा गरिरहेको एउटा प्राइभेसी फिचर लञ्च गर्दैछ । Clear History नामक उक्त फिचरको सहयोगमा फेसबुक प्रयोगकर्ताले फेसबुकमा एकित्रत गरिएका डाटा डिलिट गर्न सक्नेछन् । फेसबुकका प्रमुख वित्तिय अधिकारी डेभिड वेहनेरले बार्सिलोनामा जारी मिडिया एण्ड टेलिकम कन्फ्रेन्सका अवसरमा उक्त जानकारी...

दुई फरक फरक विभागबीच युवा वैज्ञानिक सम्मेलन तथा सार्कस्तरीय वैज्ञानिक सम्मेलन

प्रदेश–ं ३ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालय र त्रिभुवन विश्व विद्यालयको दुई फरक फरक विभागबीच युवा वैज्ञानिक सम्मेलन तथा सार्कस्तरीय वैज्ञानिक सम्मेलन गर्ने गरी शुक्रबार समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरिएको छ ।  प्रदेश–ं ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेल र उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरणमन्त्री...

नक्कली नोट र नोट प्रिण्ट गर्ने रंगीन प्रिण्टर सहित २ जनालाई प्रहरीले पक्राउ ग

पोखरामा नक्कली नोटको कारोवार गर्ने दम्पती पक्राउ परेका छन् । नक्कली नोट र नोट प्रिण्ट गर्ने रंगीन प्रिण्टर सहित २ जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको हो । पोखरा लगायत आसपासका बिभिन्न स्थानमा नक्कली नोटको कारोवार गर्दै आएका उनीहरुलाई जिल्ला प्रहरी कार्यलय कास्कीले पक्राउ गरेको हो । पोखरा...

खान मिल्ने कपडा उत्तर कोरियाले बनायो

काठमाडौं । कपडा पनि खान मिल्छ र ? सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ । उत्तर कोरियामा खान मिल्ने कपडाको विकास गरिएको छ । भोकमरीसँग जुधिरहेको उत्तर कोरियाले प्राण धान्न सकिने गरी खान मिल्ने कपडा बनाएको हो । अनौठो प्रयोग गर्न माहिर उत्तर कोरिया कहिले आणविक हतियार परीक्षणका...

टुटलका सेवाका समबन्धमा उठेका केही प्रश्नहरु

हामीलाई २०४९ मा बनेको यातायात व्यवस्था ऐनमा टेकेर कारबाही थालिएको छ । २०४६ पछि देश कहाँबाट कहाँ पुग्यो, विश्वले प्रविधिमा कसरी फड्को मा¥यो ? यो सबै अब हामीले सरकारलाई सम्झाउनुपर्ने हो र ? नेपालमा  संवैधानिक राजतन्त्र खारेज भएर गणतन्त्र पनि आइसक्यो । अब पनि हामी त्यही...