प्रविधि

टुटलका सेवाका समबन्धमा उठेका केही प्रश्नहरु

-शिक्षित भट्ट, टुटल, सह–संस्थापकसंग कुराकानी


हामीलाई २०४९ मा बनेको यातायात व्यवस्था ऐनमा टेकेर कारबाही थालिएको छ । २०४६ पछि देश कहाँबाट कहाँ पुग्यो, विश्वले प्रविधिमा कसरी फड्को मा¥यो ? यो सबै अब हामीले सरकारलाई सम्झाउनुपर्ने हो र ?

नेपालमा  संवैधानिक राजतन्त्र खारेज भएर गणतन्त्र पनि आइसक्यो । अब पनि हामी त्यही कानुन हेरेर त्यसअनुसार किन भएन भनिरहेका छौं ।

हो, कसैलाई हानी पु¥याएको कुरा भए त्यो जुनसुकै बेलामा पनि अवैध हुन सक्छ । तर, हजारौंलाई फाइदा पु¥याइरहेको सेवालाई अवैध भनिदिँदा हामी जस्ता देशभित्रै केही गर्छौं भनेर बसेका युवालाई पक्कै चित्त दुख्छ ।

यो ऐन आउँदा इन्टरनेटको जमाना नै शुरु भएको थिएन । अब हामीले नयाँ प्रयोग ग¥यौं, प्रविधिको विकास हुँदै जाँदा त्यसलाई सहजिकरण गर्नेगरी कानुनहरु बन्नुपर्छ, परिमार्जन हुनुपर्छ । सरकारले प्रविधिको मर्मलाई बुझेर त्यसअनुरुपको नीति र नियम ल्याएन भने आविष्कार, उद्यम विस्तारै मर्दै जान्छ । हामी अहिले रोजगारी सिर्जनामा योगदान दिइरहेका छौं । पब्लिकले यसलाई रुचाएका छन् । हामीसँग १० हजार जना त्यसै आवद्ध हुनु भएको हो र ?

हाम्रो एप्स प्रयोग गर्न कसैलाई बाध्यता छैन । जसलाई सुविधा लिन मन छ, उही हाम्रो युजर हो । कलेज पढ्ने युवादेखि बुढ्यौली उमेरसम्मका मान्छे प्रयोगकर्ता हुनुहुन्छ ।

हाम्रो एप मध्यमवर्गीय परिवारका लागि निकै उपयोगी भएको छ । कसैले ५ वटा राइडिङ दिएर मोटरसाइकलको पेट्रोल खर्च उठाउनुभएको छ । खाडीबाट फर्किएका कतिपयले यसैलाई बाँच्ने आधार बनाउनुभएको छ । खुसी–खुसी सेवा लिने र दिने भइरहेको छ । प्रयोगकर्तालाई कुनै समस्या छैन भने कसलाई के समस्या परेर यो विषय आउँदैछ, हामी अचम्ममा परेका छौं ।

सरकारले यसमा हामीलाई सहजीकरण गर्नुपथ्र्यो । भारतमा हेर्नुस् त, उद्यमशीलतालाई कति प्राथमिकता दिइएको छ । आविष्कारलाई कति प्रोत्साहन गरिएको छ । यस्तोमा आउने लगानीलाई १५ दिनभित्र भित्र्याउन सकिने गरी कानूनी व्यवस्था त्यहाँ मिलाइएको छ । स्टार्ट अप बिजनेसको अनुसन्धान र विकासमा सरकारले नै लगानी गर्दैछ ।

यहाँ त सबैथोक हामी आफैं गरिरहेका छौं । सरकारले उठाएको वैधानिकताको प्रश्न आज टुटलको हकमा मात्र उठेको हैन, देशभित्र केही नयाँ काम गरेर बस्न र बाँच्ने चाहना भएका युवामाथि उठेको हो । म पनि सरकारलाई प्रश्न गर्न चाहन्छु । युवालाई समृद्धिका लागि खम्बा बनाउने कि अझै कमजोर बनाएर विदेशतिरै धकेल्ने ? मलाई विश्वास छ, सरकारले प्रविधिलाई पछ्याएर नीतिहरु लिन्छ । यहाँ केही गर्न चाहनेलाई हात हल्लाएर त्यसै बिदा गर्दैन ।

टुटलका सेवाका समबन्धमा उठेका केही प्रश्नहरु पनि छन् । यसले ट्याक्सीको बिजनेस खोसेको छ भन्ने सुन्छु । कोही भ्रममा नपर्नुस्, हामी कसैको विजनेस खोस्न आएका हैनौं । हामी ट्याक्सीको प्रतिपर्धी पनि हैनौं । हो, ट्याक्सीको सेवामा पारदर्शीता छैन । एकै ठाउँबाट एउटै गन्तब्यमा पुग्नेहरुले फरक–फरक शुल्क तिर्नुपर्छ । हामी त पारदर्शी भएर शुल्क लिइरहेका छौं । ट्याक्सीको सट्टा टुटलमा किन आउनुभयो भनेर ग्राहकलाई सोध्दा यो कुरा थाहा भइहाल्छ ।

काठमाडौंको सार्वजनिक यातायात सेवा भद्रगोल छ । ट्याक्सीमा ठगीको गुनासो छ । बस र माइक्रोमा अत्यधिक भिडभाड हुन्छ । खुट्टा टेक्ने ठाउँ पाउन मुश्किल पर्छ । चढेपछि त्यहाँ अनेकन सास्ती खेप्नुपर्छ । सार्वजनिक यातायात सेवामा माग र आपूर्तिको सिलसिला मिलेको छैन । यसलाई टुटलले थोरै भए पनि राहत दिएको छ ।

सरकारले मोनोरेल, मेट्रोरेल चलाएको भए सायद हामी यो मार्केटमा हुन्थ्यौं कि हुन्नथ्यौं । ट्याक्सीको व्यवसाय पनि यति आकर्षक हुन्थ्यो कि हुन्थेन । जे होस्, यातायात पूर्वाधारमा सरकारको लगानी कमजोर हुँदा आजको अव्यवस्था आएको हो । अब यसमा हामी केही योगदान दिन्छौं भनेर आएका हौं ।

टुटलमा आवद्ध मोटरसाइकलको सुरक्षाको प्रश्न पनि छन् । हामीले बुझ्नपर्ने कुरा के हो भने मोटरसाइकल आफैंमा सबैभन्दा असुरक्षित सवारी साधन हो । अब एपकै प्रयोग गरेर त्यो सुरक्षित हुन सक्ने पनि हैन ।

तर, हामीसँग आवद्ध बाइकको तेस्रो पक्ष बिमा हुन्छ । त्यसबाटै दुर्घटनामा घाइतेको उपचार कभर हुन्छ । टुटल प्रयोग गरेका कारण कुनै बाइक दुर्घटनामा पर्ने भन्ने त होइन होेला । यसमा हुने जोखिमको व्यवस्थापन हुन्छ । अब बाइक बढी दुर्घटना हुन्छ भनेर तर्क गर्ने हो भने सरकारले आयात किन नरोकेको भनेर प्रश्न गर्न मिल्ने कि नमिल्ने ?

बिडम्बना भनौं, अहिले निजी सवारीले भाडा उठाएको भनिँदैछ । हो, भाडा उठाएर कसैले आफ्नो खर्च व्यवस्थापन गरेका छन् । सेवा दिएर अरुलाई खुसी बनाएर लिएको पैसा हो, त्यो कसैको लुटेर कमाएको त हैन । तर, हामी नेपालीको बानी के भने अरुले गरेको देख्नै नसक्ने । उसले कमाएर बाइकमा पेट्रोल हालिराछ, आफ्नो खाजा खर्च चलाइरहेको छ भने किन रिस गर्नुप¥यो ?

बाइक त टुटल एप नचलाउँदा पनि त चलिरहेकै हो । अब त्यसमा खाली भएको सिटमा यात्रु हालेर पेट्रोलको खर्च उठाउँछु भन्दा किन प्रश्न उठाइँदैछ भनेर हामी अचम्मित छौं । यहाँ सन्दीप लामिछानेले विकेट लिएको चर्चा हुन हुन्छ, मिस नेपालले विदेशमा एउटा इभेन्टमा प्रतिस्पर्धा गरेको चर्चाहुन्छ । तर, हामी देशभित्रै केही गरौं न भनेर लागेकालाई चाहीं कसरी हुन्छ खेद्ने किन गर्छौं ?

हामीसँग प्रत्येक प्रयोगकर्ताको विस्तृत विवरण छ । कुन नम्बरको बाइकले कहाँ यात्रु उठायो, कहाँ ओराल्यो भन्ने सबै अनलाइन ट्रयाकिङ छ । यदि कसैमाथि दुव्र्यव्यहार र आपराधिक गतिविधि भयो भने तुरुन्तै कम्प्लेन गर्न मिल्ने सिस्टम हामीसँग छ । हामी तुरुन्तै त्यो बाइकवाला वा यात्रुलाई समात्न सक्छौं । यस्तो व्यवस्था कुनै ट्याक्सीमा छ ?

यति भनिसकेपछि पनि टुटल अवैधानिक भएको तर्क हुन्छ भने हामी हार मान्नेवाला छैनौं । डिजिटल नेपालको नारा लिएर अघि बढेको सरकार यत्ति कुरा बुझ्न नसक्ने जस्तो हामीलाई लाग्दैन ।

सरकारले हामीलाई वैधानिकता दिने मात्रै हैन, आवश्यक सहयोग पनि गर्छ भन्ने हामो अपेक्षा हो । हामी त यो विजनेस लिएर ‘नेपालको स्टार्टअप’ भन्दै विदेशसम्म पुग्न चाहन्छौं ।

यो पाइला सानातिना ठेस लाग्दैमा अल्झिँदैन । किनभने हामी अरुले भन्ने जस्तो ‘यो सतिले सरापेको देश’ भन्दैनौं । यो हामी मान्छेले बिगारेको देश हो । बनाउने जिम्मेवारी पनि हाम्रै हो ।

बुध, माघ २, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

The History of DNA (डी एन ए ईतिहास )

1800’s 1 . 1859 – Charles Darwin publishes The Origin of Speci 2 .1866 – Gregor Mendel discovers the basic principles of genetics 3 .1869 – Friedrich Miescher identifies “nuclein” 1900’s 1 .1900s – The Eugenics Movement 2 .1900 – Mendel’s theories are rediscovered by researchers 3 .1902 – Sir Archibald Edward...

नेपाली वैज्ञानिकको पहिलो नानो स्याटेलाइट भूउपग्रह ४ वैशाखको राति २ बजे अमेरिकाको भर्ज्निियाबाट प्रक्षेपण हुने

काठमाडौं – नेपाली वैज्ञानिकले बनाएको पहिलो नानो स्याटेलाइट ९भूउपग्रह० ४ वैशाखको राति २ बजे अमेरिकाको भर्ज्निियाबाट प्रक्षेपण हुने भएको छ । यो समाचार आजको नयाँ पत्रिका दैनिकमा छ । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान ९नास्ट० का वैज्ञानिकहरूले जापानमा बनाएको स्याटेलाइट जापान एरोस्पेस एक्स्प्लोरेसन एजेन्सी ९ज्याक्सा०...

सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुल बास्कोटाले रेडियो नेपाल र नेपाल टेलिभिजनको इतिहासमा उथलपुथल आउने जनाए

काठमाडौं / सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुलप्रसाद बास्कोटाले रेडियो नेपाल र नेपाल टेलिभिजनको इतिहासमा उथलपुथल आउने जनाएका छन् । रेडियो नेपाल र नेपाल टेलिभिजनलाई गाभेर सार्वजनिक प्रसारण संस्था (पिएसबी) मा रुपान्तरित हुने भएकाले सोही अनुरुपको मनस्थिति बनाउन सम्बन्धित कर्मचारीलाई आग्रह गरेका छन् । रेडियो नेपालको ६९...

चीनले एउटा यस्तो विशाल भवनको निर्माण गरेको छ, जुन ठाडो होइन सुतेको छ

छिमेकी मुलुक चीन विज्ञान, प्रविधि तथा भौतिक पूर्वाधारको क्षेत्रमा चमत्कार गर्न माहिर छ । यसपटक पुनः यो देशले इन्जिनियरिङको एक अद्वितीय नमूना पेश गरेको छ, जसलाई देख्न पाउँदा दुनिया नै दङ्गदास नभईरहन सक्दैन । चीनले एउटा यस्तो विशाल भवनको निर्माण गरेको छ, जुन ठाडो होइन सुतेको...

फेसबुकले प्राइभेसी फिचर लञ्च गर्दै

सोसल मिडिया प्लाटफर्म फेसबुकले अन्ततः प्रयोगकर्ताले व्यग्र रुपमा प्रतिक्षा गरिरहेको एउटा प्राइभेसी फिचर लञ्च गर्दैछ । Clear History नामक उक्त फिचरको सहयोगमा फेसबुक प्रयोगकर्ताले फेसबुकमा एकित्रत गरिएका डाटा डिलिट गर्न सक्नेछन् । फेसबुकका प्रमुख वित्तिय अधिकारी डेभिड वेहनेरले बार्सिलोनामा जारी मिडिया एण्ड टेलिकम कन्फ्रेन्सका अवसरमा उक्त जानकारी...

दुई फरक फरक विभागबीच युवा वैज्ञानिक सम्मेलन तथा सार्कस्तरीय वैज्ञानिक सम्मेलन

प्रदेश–ं ३ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालय र त्रिभुवन विश्व विद्यालयको दुई फरक फरक विभागबीच युवा वैज्ञानिक सम्मेलन तथा सार्कस्तरीय वैज्ञानिक सम्मेलन गर्ने गरी शुक्रबार समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरिएको छ ।  प्रदेश–ं ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेल र उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरणमन्त्री...