अर्थ

सरकारले निकै उत्साहका साथ आयोजना गरेको दुई दिने अन्तर्राष्ट्रिय लगानी सम्मेलन शुक्रबार शुरु


काठमाडौं । सरकारले निकै उत्साहका साथ आयोजना गरेको दुई दिने अन्तर्राष्ट्रिय लगानी सम्मेलन शुक्रबार शुरु भयो । तर, कमजोर व्यवस्थापन र लगानीकर्ताको उदासिनताले सम्मेलन अपेक्षित सफल हुनेमा आशंका उब्जिएको छ । उद्योगमन्त्रीले नै सिट  नपाएपछि कार्यक्रम हलमा बस्न पाएनन् भने उद्घाटन समारोहमा आमन्त्रित धेरै लगानीकर्ता पनि अलपत्र परे ।

लगानी बोर्डका अध्यक्ष समेत रहेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सम्मेलनको उद्घाटन गरेका थिए ।

सम्मेलनमा लगानीका लागि लागत अनुमानसमेत उल्लेख गर ७७ वटा परियोजना प्रस्ताव गरिँदैछ । सम्मेलनमा ४० देशका ६ सयभन्दा बढी विदेशी लगानीकर्तासहित १ हजारभन्दा बढी सहभागी रहेको लगानी बोर्डले जनाएको छ ।

जिज्ञासाबिहीन लगानीकर्ता

उद्घाटन शत्र सकिएपछि ‘नेपालमा लगानीका सम्भावना’ विषयमा प्लेनरी नाम दिएको छलफलको सत्र थियो । यसको अध्यक्ष परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवाली थिए । उनीसँगै अर्थमन्त्रालयका राजश्व सचिव लालशंकर घिमिरे र नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्वअध्यक्ष सुरज बैद्यले प्रस्तुती राखे ।

उनीहरुले भट्याइरहे, पातलो संख्यामा उपस्थित सहभागीहरुले उनीहरुको कुरा सुनिरहे  । न त्यहाँ कुनै अन्तरक्रिया भयो त, न कुनै लगानीकर्ताले नेपालका लगानीको सम्भावनाका विषयमा कुनै जिज्ञासा राखे । उद्घाटन शत्रपछि टि ब्रेक भएका कारण पनि सहभागीहरुको संख्या एकदमै न्यून थियो ।

त्यसपछि खाना खाने ब्रेक । ब्रेक लगत्तै दुईवटा समानान्तर शत्रहरु । एउटा उर्जा सम्बन्धी र अर्को सूचना प्रविधिसम्बन्धी । दुबै शत्रमा विभागीय मन्त्रीहरुले अध्यक्षता गरेका थिए । उर्जामा वर्षमान पुन र प्रविधिमा गोकुल बास्कोटा । दुबै कार्यक्रममा पूर्वनिर्धारित वक्ताहरु थिए । वक्ताहरु सबैले आ-आफ्नो धारण राखे ।

दुई समानान्तर सत्र मध्येमा अलिकति चर्चा उर्जाको भयो । यस सत्रमा उर्जाको बजार कहाँसम्म छ, नेपाललेे कहाँ-कहाँसम्म विद्युत् बेच्न सक्छ भन्ने विषयमा वक्ताहरुले धारणा राखे । यसमा पावर चाइनाका प्रवन्ध निर्देशक र बंगलादेशका इन्जिनियरले उर्जाको सम्भावना राम्रो रहेको बताए । सत्रका अध्यक्षता गरेका मन्त्री पुनले दक्षिण एशिया मात्रै नभएर अन्य मुलुकहरुमा पनि बजार विस्तार गर्ने कुरा सुनाए । विद्युत् प्राधिकरणका प्रमुख कुलमान घिसिङले पनि उर्जाको सम्भावनाका विषयमा छोटकरीमै आफ्नो भनाई टुग्यांए ।

प्रविधिका विषयमा पनि वक्ताहरुले केवल एकतर्फी बोलिरहे । केहिले सुने त बाँकी मोवाइलमै मस्त देखिन्थे । कुनै लगानीकर्ताले कुनै विषयमा जिज्ञासा राखेनन् ।

त्यसपछि सञ्चालन भएका थप पर्यटन र उद्योगसम्बन्धी दुई समानान्तर सत्रमा पनि हालत यस्तै भयो । उद्योग सम्बन्धी सत्रको अध्यक्षता उद्योग मन्त्री यादवले गरेका थिए भने पर्यटनसम्बन्धी सत्रको अध्यक्षता राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्यले गरेका थिए ।

अन्य सत्रहरुमा विभागीय मन्त्रीहरुको अध्यक्षतामा सञ्चालन भएपनि पर्यटन सम्बन्धी छलफल हुने सत्रमा आयोगका सदस्यले अध्यक्षता गरे । पर्यटनमन्त्री नभए पनि राज्यमन्त्री थिए, तर उनलाईलाई त्यो जिम्मेवारी दिइएन ।

लगानी गर्न इच्छुक लगानीकर्ताले त केही जिज्ञासा राख्नु पर्ने हो तर, त्यो देखिएन ।

उद्योग शत्रका सहजकर्ता प्रदीपकुमार श्रेष्ठले लगानीकर्तालाई जिज्ञासा राख्न बारम्बार आग्रह गरे । उनले जिज्ञासा राख्न पाउनुलाई सुनौलो अवसरको रुपमा ब्याख्या गरे ।

एक नेपाली सहभागीले कृषि विषयमा जिज्ञासा राखे । मन्त्रालयकी सचिव यामकुमारी खतिवडाले त्यसको जवाफ दिइन् । त्यसपछि एकजना पत्रकारले हुवाजिनसमक्ष प्रश्न राखे । तर कुनै विदेशी लगानीकर्ताले कुनै जिज्ञासा राखेनन् ।

व्यवस्थापन कमजोर

लगानी बोर्डको कुरा पत्याउने हो भने सञ्चारकर्मी तथा अन्य सहभागी जोड्दा १ हजार १ सयभन्दा बढीको सहभागिता सम्मेलनमा स्थलमा हुनुपर्छ ।

सम्मेलनको व्यवस्थापन भने फितलो रह्यो । सम्मेलनमा सहभागी हुन आएका धेरै पाहुनाले उभिन समेत ठाउँ पाएनन् । कार्यक्रमस्थलमै पुगेर पनि कतिपयले विदेशी पाहुनाहरुले उद्घाटन प्रत्यक्ष हेर्न पाएनन् । कार्यक्रम हुने हलमा आएकामध्ये आधा प्रवेश गर्ने वित्तिकै हल भरियो । बाँकी रहेका सबैले सम्मेलनको उद्घाटन शत्र टेलिभिजन स्त्रिmनमा हेरेर चित्त बुझाउनु पर्‍यो ।

यद्यपि, कार्यक्रम सौहार्दपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न भयो । पास वितरणमा भएको लापरबाहीले सञ्चारकर्मीहरुको असन्तुष्टि बाहेक सम्मेलन स्थलमा अन्य त्यस्तो केहि देखिएन ।

अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले स्वागत मन्तव्य राख्दै लगानी तथा आपसी अनुभव आदानप्रदानका लागि सम्मेलन महत्वपूर्ण हुने विश्वास व्यक्त गरे । अर्थमन्त्रीपछि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सम्मेलनका सहभागीहरुलाई सम्बोधन गरे । नेपाल लगानीका लागि ‘भर्जिन ल्यान्ड’ भएको भन्दै ओलीले कुनै पनि द्विविधा नपरी लगानी लिएर नेपाल आउन आग्रह गरे ।

उद्घाटन शत्रमा प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेसका नेता तथा पूर्व अर्थमन्त्री रामशरण महतले पनि सम्बोधन गरे । डा. महतले लगानीका लागि आग्रह नै गरे ।

उद्योगमन्त्रीको चर्चा

सम्मेलनको चर्चाका पात्र भनेे उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मात्रिका यादव बनेका छन् ।

यसअघि २०१७ मा भएको लगानी सम्मेलनमा तत्कालीन उद्योगमन्त्री लगानी बोर्डका उपाध्यक्ष थिए तर, उनकै नेतृत्वमा त्यसबेला सम्मेलन सम्पन्न भएको थियो । अहिले बोर्डको उपाध्यक्ष अर्थमन्त्री छन् । त्यसैले उद्योग मन्त्री यादव भूमिकाविहीन देखिए । कतिसम्म भने उद्घाटन सत्रमा उनले बस्ने कुर्सी समेत पाएनन् ।

उद्योगमन्त्री कहाँ छन् भनेर खोज्दा यादव स्त्रिmनमा उद्घाटन समारोह हेर्न मिल्ने गरी बनाइएको हलको अन्तिम लहरमा बसिरहेका भेटिए । आफूलाई बेवास्ता गरिएकोमा उनी असन्तुष्ट रहेको प्रष्टै देखिन्थ्यो तर, पत्रकारसामू त्यसलाई पोखेनन् ।

उद्योगसम्बन्धी सत्रको अध्यक्षता गरेका उनले उपहारसमेत अस्वीकार गरेका थिए । आयोजकको तर्फबाट शत्रमा अध्यक्ष, सहजकर्ता तथा सबै वक्तालाई उपहार (मायाको चिनो) हस्तान्तरण गर्ने कार्यक्रम थियो । तर मन्त्री यादवले पुरस्कार नलिने भन्दै आसनबाट उठेनन् । आयोजकका तर्फबाट उपहार लिएर गैरआवासिय नेपाली संघ (एनआरएनए) का अध्यक्ष भवन भट्ट मन्त्रीको आसन नजिकै पुगेर आग्रह गरे । भट्टको आग्रह नमानेपछि मन्त्रालयकी सचिव यामकुमारी खतिवडा लगायतले समेत उपहार ग्रहण गर्न आग्रह गरेका थिए । तर, मन्त्री यादवले सबैको आग्रह अस्वीकार गरिदिए ।

आफू आयोजक भएका कारण उहार लिन नमिल्ने मन्त्री यादवले बताएका छन् । तर, अरु शत्रकको अध्यक्षता गरेका मन्त्रीहरुले भने यस्तो उपहार लिएका थिए ।

सरकारको अपरिपक्वता !

अर्को चर्चाको विषय भनेको म्यानमारको हो । लगानी सम्मेलनको उद्घाटन सत्रमा म्यानमारका लगानी तथा विदेश आर्थिक मामिला मन्त्री यू थाउङ टुनले सम्बोधन गरे ।

सम्मेलनका विशेष वक्ताका रुपमा निम्त्याइएका उनले आˆनो सम्बोधनमा कतै पनि म्यानमारबाट नेपालमा विदेशी लगानी ल्याउने वा ल्याउन सकिने विषय कोट्याएनन् । उनले नेपाल र म्यानमारलाई एउटै डालोमा राखेर लगानी ल्याउन आग्रह गरे उनले । चलाखीपूर्ण तरिकाबाट नेपालको मञ्चलाई म्यानमारमा पनि वैदेशिक लगानी आवश्यक छ भनेर बुझाउन उपयोग गरे ।

मन्त्री टुनले मात्रै होइन । म्यानमारका निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिले पनि उस्तै कुरा गरे । दिउँसो भएको ‘औद्योगिक आधार र रोजगारी सिर्जना’सम्बन्धी सत्रमा पनि म्यानमारको योमा स्ट्राटेजिक होल्डिङसका कार्यकारी अध्यक्ष सर्ज पुनले त्यस्तै बठ्याइँ गरे ।

उनले सम्मेलनमा सहभागी लगानीकर्तालाई सोझै म्यानमारमा लगानी लिएर आउन आग्रह गरे । उनको त्यस्तो आग्रहपछि कार्यक्रममा सहभागीबीच हाँसो नै चल्यो । लगत्तै सत्रका सहजकर्ता पञ्चकन्या ग्रुपका प्रवन्ध निर्देशक प्रदीपकुमार श्रेष्ठले यस विषयमा छुट्टै छलफल गरौंला भन्दै हस्तक्षेप नै गरेर कुरा मोडे ।

यसले सरकारको अपरिपक्वता प्रष्ट पारेको छ । लगानी खोज्ने मामिलामा नेपालजस्तै अवस्थामा रहेको म्यानमारलाई किन लगानी सम्मेलनमा वक्ता बनाइयो भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ ।

शनि, चैत्र १६, २०७५ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

सालको पातको व्यापारले प्रभाव पारेको नाला बजार

एक समय थियो अनेकोटबाट सालको पात नाला बजार हुंदै भक्तपुरमा लैजान्थ्यो / अनेकोटका तामाङ्ग जातिले डोकोमा बोकेर ल्याउन्थे / दैनिक जसो ५०/६० भारी बोकेर ल्याउन्थे / छालाको नाम्लोले  बोकेर झन्डै ३० किलो मिटरको गह्रंगो भारी बोक्नुको कम्ताको दुख थिएन /तैपनि उनीहरुको मुस्कानमा खुशी नै भए...

बैंकको सिस्टम ह्याक गरेर डेढ करोड निकालिएको घटनामा नयाँ खुलासा

काठमाडौं। कृषि विकास बैंकको सिस्टम ह्याक गरेर डेढ करोड निकालिएको घटनामा नयाँ खुलासा भएको छ । खासमा यो निकालिएको रकम लुटको ‘मास्टरप्लान’को सानो हिस्सा मात्र थियो । लुटमा मुख्य ‘मास्टरमाइण्ड’ले नेपाली बैंकबाट पूरै ५ अर्ब रुपैयाँ लुट्ने योजना बनाएका थिए । उनले यो ‘मास्टरप्लान’लाई मुम्बइमा...

के गोंगबु विकृतिको केन्द्र बन्दै छ ?

श्रोतका अनुसार यसरी देहव्यापारमा लाग्नेहरु १५ देखि ४० वर्षसम्मका महिलाहरु रहेको पाइएको छ । होटेलवालासितको सम्पर्कको आधारमा ती महिलाहरु यस्तो कार्यमा लाग्छन् । काठमाडौंको टोखा नगरपालिकामा भौतिक विकास निमाणको काम तिब्रगतिमा भइरहेको छ । हरेक ठाउँमा राम्रो कामको विकास जुन गतिमा बढीरहेको हुन्छ, त्यहाँ नराम्रो कामले...

बैंकको विश्वास गर्दा सडकबास हुने भो

काठमाडौं । बैंकले जमान गरेअनुसार भुक्तानी नदिएका कारण मेरो सबै श्रीसम्पत्ति अहिले लिलामको प्रक्रियामा छ, मेरो सडकको बास हुँदै छ। ‘बैंक पनि साथी पनि’ भन्ने बैंकको भनाइ झूटो रहेछ। एनआईसी एसिया बैंकले मलाई १ करोड ६० लाख ऋण दिन्छु भन्यो। २०७५ साल साउनको कुरा हो। यसअघि...

पूर्व–पश्चिम रेलमार्ग : मध्यखण्डको डीपीआरमा अलमल

भदौ, काठमाडौं । पूर्व–पश्चिम विद्युतीय रेलमार्गअन्तरगत मध्य खण्डको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) बनाउन ढिलाइ भएको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज छल्ने गरी तयार पार्नुपर्ने निजगढ–हेटौंडा–भरतपुर खण्डको डीपीआरका लागि अझै कम्पनी छनोटसमेत हुन सकेको छैन । यो खण्ड करिब १३६ किलोमिटरको हुनेछ । पथलैयाबाट हैटौंडा हुँदै चितवनको...

भैरहवास्थित टाइगर प्यालेस रिसोर्ट गैर आवासिय नेपाली नागरिक इन्द्रबहादुर थापाले खरिद गर्ने

काठमाडौं । भैरहवास्थित टाइगर प्यालेस रिसोर्ट गैर आवासिय नेपाली नागरिक इन्द्रबहादुर थापाले खरिद गर्ने भएका छन् । अष्ट्रेलियन कम्पनी सिल्भर हेरिटेज ग्रुपको लगानी रहेको होटल अब बिक्री हुने अन्तिम चरणमा पुगेको देखिन्छ । ३ करोड २९ लाख अमेरिकी डलर तोकिएको होटलको मूल्य तिर्नका लागि थापा तयार भएपछि...