इतिहास

अनामणि बंशावलीको आवश्यकता

-रत्नप्रसाद अनामणि श्रेष्ठ


नेपालमा पाइएको बंशावलीहरु मध्ये गोपाल बंशावली सबैभन्दा पुरानो बंशावली हो । यो बंशावलीमा नेपालमा सबैभन्दा पहिले राजतन्त्र स्थापना गर्ने नेपजातीको बंशावलीको रुपमा लिएको छ । नेपाली इतिहासमा गोपालकाल र महिषपालकाल पछि मात्र किँरातकाल शुरु भएको मानिन्छ । गोपालकालको प्रमाणको रुपमा “गोपालराज बंशावली” लाई लिइने गरिएको छ । वास्तवमा “गोपालराज बंशावली” गोपालकालमा लेखिएको होइन । जयस्थिति मल्लको राज्यकालमा बि.सं.१४११ पछि लेखिएको हो । जयस्थिति मल्लको पालामा लेखेको हस्तलिखित पुस्तकलाई विद्वान बेण्डलले बि.सं.१९५५ मा नेपाल आउँदा निकै मेहनत गरी गोपाल बंशावली प्रकाशन गरेका थिए । राजा जयस्थिति मल्लको सहायताले कसैले तयार गरिराखेको बंशावलीको पाण्डुलिपी सेसिल बेण्डललाई प्राप्त गरेका थिए । उक्त पाण्डुलिपि संस्कृत र नेवारी (भुजिमोल लिपि) भाषाका रचिएको र भुजिमोल लिपिले ताडपत्रमा लेखिएको थियो ।

बंशावली भनेको कुनै बंशमा जन्मेका मानसिहरुको मूलपुरुषदेखि वर्तमान कालसम्मका शाखा सन्तानको क्रमानुसार बनाइएको नामावली अथवा तालिका हो । यसलाई हामी बंश वृत्तान्त वा पुख्र्यौली पनि भन्ने गरिन्छ । यस पुस्तकमा काश्यप गोत्र “अनामणि” अथवा “अनामुनी” श्रेष्ठ जातको बंशको ऐतिहासिक बंश परिचायात्मक पुस्तक हो । बिक्रम सम्वत्का् उन्नाइसौं शताव्दीमा नेपाली भाषामा लेखिएको वंशावलीलाई भाषा बंशावली भनिन्छ । नेपालमा राजभोग वंशावली, राज बंशावली आदि पनि निकै चर्चित बंशावलीहरु हुन् ।

हरेक मानिसले आफ्नो जातिको बंशावली कोरेर, लेखेर, छापेर राख्नु निकै आवश्यक देखिन्छ । मानिसको बसाई, सराई र पेशा प्रवृत्तिले गर्दा हरेक जातिका बंशगत राम्रा संस्कार, ऐतिहासिक तथा साँस्कृतिक मूल्य र मान्यताहरु अलग्गिने अथवा लोप समेत हुने अबको अवस्था बिस्तारै आइरहेको छ । ती राम्रा कुराहरुलाई बचाउन एकै वंशका सन्ततिहरुलाई तिनको बोध गराई एक आपसबाट नचिनिने र हराउने दुखद परिस्थिति नआओस् भन्ने हेतुले आफ्नो पुख्र्यौली हाँगाहरुलाई संकलन गरेर यो बंशावली तयार गरी प्रकाशन गर्ने जमर्को गरेका छौं । “अनामणि” बंशलाई एकीकृत गर्न यहाँका हाँगाबिँगाहरु कहाँ कहाँसम्म पैmलिएका छन्, सबै परिवारहरुलाई जानकारी गराउन यो प्रयास थालेका छौं । हुनसक्छ यसमा थुप्रै सन्ततिहरु छुटेका हुन सक्छन् । तिनीहरुलाई पनि पछिल्लो संस्करण अथवा प्रकाशनमा समावेश गर्ने नै छौं ।

हाम्रो देशमा रहेका तमाम जातजाति त्यस देशको महत्वपूर्ण अंग हुन् । जाति रहेमात्र देश वा राष्ट्र जीवन्त हने हुँदा हरेक देश वा राष्ट्रका लागि त्यसका नागकिहरुका जातजाति र तिनीहरुका कुलबंश अनमोल मणि हुन् । प्रत्येक जातजातिका कुल बंशमा चलिआएका राम्रा मूल्य र मान्यताको ऐक्यवद्ध इतिहासबाट देशको समृद्धि निर्माण हुन्छ । त्यसैले बंशावलीले ठूलो स्थान राख्दछ । जातिय तथा बंशगत उत्थान, चिनाजानी, मित्रवत भेटघाट, बन्धुत्व, स्नेह सद्भाव र अस्तित्वबोध जस्ता अप्रत्यक्ष थुप्रै लाभहरु हामी बंशावलीबाट प्राप्त गर्न सक्दछौं ।

अन्तमा यस “अनामणि श्रेष्ठ” बंशावली यो स्थितिसम्म ल्याउन सकयोग गर्नुहुने व्यक्तित्वहरु र प्रकाशनमा आर्थिक व्ययभार वहन गर्नुहुने महानुभावहरु र सल्लाह सुझाव दिनुहने अग्रजहरु “अनामणि श्रेष्ठ” परिवारका शुभेच्छुकहरुलाई यो प्रथम संस्करण प्रकाशन गर्न पाएकोमा मुरीमुरी धन्यवाद तथा कृतज्ञता ज्ञापन गर्दछु । नालाबाट दोलखा बसाई सरेर जानुहुने सम्पूर्ण दाजुभाईहरुलाई पनि आगामी संस्करणमा अवश्य समावेश गर्नेछु भन्ने दृढ संकल्प गर्न चाहन्छु ।

आइत, जेष्ठ ५, २०७६ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

नेपालीहरुको महान पर्व बडा दशैं आज पहिलो दिन घटस्थापना

१२ असोज, काठमाडौं । नेपालीहरुको महान पर्व बडा दशैं आजबाट सुरु भएको छ । आज पहिलो दिन घटस्थापना हो । प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म हर्षोल्लास र धूमधामका साथ बडादशैं मनाइन्छ । बडादशैंको पहिलो दिन आज घर-घरमा वैदिक विधिपूर्वक दियो, कलश र गणेश स्थापना गरी...

पाँच तले मन्दिर बनाइ सकेपछि नाला भगवतीमा पनि पुजा गरे

नेपालको प्रशिध्द मन्दिरहरु मध्य भक्तपुरको पाँच तले मन्दिर पनि एक हो / यो मन्दिर भक्तपुरका राजा भूपतिन्द्र मल्लले बनाउन लगाएको हो / पाँच तले मन्दिर बनाइ सकेपछि मुर्ति प्रतिष्ठाको निमित्त ४८ दिन सम्म सिध्दाग्नी कोत्याहुति देवल प्रतिष्ठा कृत्य कार्यक्रम गरेको थियो /उक्त कार्यक्रममा शुरुमा अग्नि...

जातक कथा के हो ?

‘जातक’ भगवान बुद्धको पूर्व जन्म सम्बन्धी कथाहरु हुन/ जातक या जातक पालि या जातक कथाहरु बौद्ध ग्रंथ त्रिपिटकको सुत्तपिटक अन्तर्गत खुद्दकनिकाय को १०औँ भाग हो । जातकको वर्तमान रूपमा ५४७ जातक कथाहरु पाईन्छ । यो ईस्वी संम्वत देखि से ३०० वर्ष पूर्वको घटना हुन ।  जातकट्ठवण्णनाकार ले विषयवस्तुको दृष्टिले यसलाई पाँच वर्गहरुमा विभाजित गरेकोछ- •...

मङ्गलबार चतुर्थी तिथि भए पनि गणेश चतुर्थी सोमबार नै गर्नुपर्ने ज्योतिषीहरूको राय

सामान्य ज्योतिषीय मान्यता छ, ‘लाग्दो तिथि, छोड्दो व्रत’। यसै मान्यताबमोजिम गणेश चतुर्थी मङ्गलबार मनाउनुपर्ने तर्क पनि उठेका छन्। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले भने सोमबार तृतीया तिथिका दिन हरितालिका तीजसँगै यो पर्व जनाएको छ। सोमबार बिहान सूर्योदयका बेला चन्द्रमानअनुसार तृतीया तिथि परेको छ। त्यसैले पात्रोमा सोमबार तृतीया तिथि...

भक्तपुरको पाँच तले मन्दिर निर्माणमा नालाको योगदान

नेपालको प्रशिध्द प्यागोडा शैलीको मन्दिरहरु मध्य सबै भन्दा उत्कृष्ठ मन्दिर हो भक्तपुरको पाँच तले मन्दिर /यो मन्दिर भक्तपुरको टौमडीमा रहेको छ । यस मन्दिरको निर्माण १८औँ शताव्दीमा मल्लकालीन राजा भूपतिन्द्र मल्लले बनाएका हुन्। यस मन्दिरमा ठुला पाँच तला सिंढी र त्यस माथि पाँच तल्ला मन्दिर...

आज नालामा सिन्दुर जात्रा भब्य रुपमा मनाउंदै

आज नाला प्राचिन शहरमा महालक्ष्मीको तेस्रो दिनको जात्रा हुदैछ/ आजको दिन मुख्य जात्राको दिनको रुपमा लिइन्छ/आजको दिनमा अथवा  बैशाख शुक्लपक्षको चतुर्थिको दिन नालाबासीलाइ हिदुम्ब राक्षसबाट मुक्त गरेको विजय उत्सवको रुपमा लिने गरिन्छ/नाला लागन टोलमा रहेको महालक्ष्मीको मुर्तिलाई रथमा राखी नालाशहर परिक्रमा गरिन्छ/ठाउं  ठाउंमा सिन्दुर एक...