इतिहास

भक्तपुरको पाँच तले मन्दिर निर्माणमा नालाको योगदान

-रत्न प्रसाद अनामणि श्रेष्ठ ,नाला,काभ्रे


नेपालको प्रशिध्द प्यागोडा शैलीको मन्दिरहरु मध्य सबै भन्दा उत्कृष्ठ मन्दिर हो भक्तपुरको पाँच तले मन्दिर /यो मन्दिर भक्तपुरको टौमडीमा रहेको छ । यस मन्दिरको निर्माण १८औँ शताव्दीमा मल्लकालीन राजा भूपतिन्द्र मल्लले बनाएका हुन्। यस मन्दिरमा ठुला पाँच तला सिंढी र त्यस माथि पाँच तल्ला मन्दिर रहेका छन् । यस मन्दिर सिद्धीलक्ष्मीको मन्दिर हो । उक्त देवीलाइ तान्त्रिक शक्तिको स्वरुपमा पनि लिइन्छ ।यसको निर्माण ने.सं। ८२२ कार्तिक(बि.सं.१७५८ )देखि ने.सं.८२२ जेष्ठ (बि.सं.१७५९)भित्र निर्माण कार्यको प्रत्यक चरणमा तान्त्रिक कर्मकाण्ड कृत्य सम्पन्न गराइकन वास्तुशास्त्रिय विधि रीत पुर्याइकन यसको निर्माण कार्य र प्रतिष्ठा भएको थियो । यो मन्दिर जम्मा सात महिनामा निर्माण गरिएको मानिन्छ । यस मन्दिरको निर्माणका लागि छिमेकीराज्य देश ललितपुरबाट ,भक्तपुर राज्य अन्तर्गतका ठिमी,बोडे ,नगदेश, छालिङ, जितपुर, बागेश्वरी, साँखु, झौखेल, चाँगु, गोकर्ण,नाला ,बनेपा ,साँगा ,श्री खन्दपुर,धुलिखेल चौकोट र पनौती आदि ठाउँका बासिन्दाहरुले पनि सहयोग गरेको उल्लेख गरिएको छ । उपत्यकाका राज्यहरुसँग राम्रो सम्बन्ध नरहेको अवस्थामा राजा भुपतिन्द्र मल्लले आफ्नो शक्ति प्रदर्शनको लागि छिटो भन्दा छिटो यस मन्दिरको निर्माण गरि भक्तपुरका सबै जनता तथा छिमेकी राज्यका राजाहरुलाई समेत भोजमा निमन्त्रणा गरिएको थियो । यस भोजमा लगभग २३ हजार जना मानिसहरुको उपस्थिति थियो जुन भक्तपुरका बासिन्दा भन्दा ४ दोब्बर हुन्थ्यो ।संस्कृतविद् ओमप्रसाद धौभडेलका अनुसार पाँचतले मन्दिर नेपालकै एउटैमात्र नक्शा तयार पारि बनाइएको मन्दिर हो ।

यस मन्दिर निर्माणमा नालाको ठुलो योगदान रहेको छ / यस बारे नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान ,काठमाडौँ द्वारा बि.स.२०६१ सालमा प्रकाशित डा.जनकलाल बैद्यद्वारा लिखित सिद्धाग्नी कोट्याहुति देवल प्रतिष्ठा ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको छ /

सिद्धाग्नी कोट्याहुति देवल प्रतिष्ठा
अभिलेख ग्रन्थको मूल पाठ

(देवनागरी लिपिमा)

पत्राङ्क २८ ख

नालाया ।। त्वा २ बेतारि,पंच,मो १ * ।।   ।। पाचुलया, त्वा १ बे, श्री चुकुति भाजु, मो १, त्वा १ जरि, बे, अंमलया, मो ३ ।।

पत्राङ्क  ३१ क

।। नारा देशया प्रजा , म्हं ६२२ थिक ।।

पत्राङ्क ३५ क

नालाया पंचताल खलकयाता ।।

फं १२*जाके, फं १२*बजि, कु १ चि, कु ३ चेकन, मं ६ हिं, अस्ता, १ जील, प्ल १ हरडि, कु १ पारु,ग्वं १३ खेज, प्ल ३ साखल, ग्व ३ धलि, कु ३ दुदु, फं १ क्वातल धलि, ता ५० माधे नेता जोलन, पोल २५ मेकशिल, ता ४, कु २*मास, कु २*कलसुल, ऌ*मेश, ऌ*बद्या, लप्ते, सि, भाडा मालको, बसुजात,

क्रमश। …………

 

 

 

 

सोम, जेष्ठ २०, २०७६ मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

Loading...
Loading...

बाट अन्य

दिलबहादुरले ३ घण्टा नाचेर गिनिज बुकमा नाम लेखाए

नेपालका दिलबहादुर मगरले लगातार ३ घण्टा नाचेर विश्व रेकर्ड कायम गरेका छन् । शुक्रबार काठमाडौंमा भएको एक कार्यक्रममा लमजुङ दोर्दी गाउँपालिका ९ हिलेटक्सारका स्थायी बासिन्दा मगरले ३ घण्टा मुनवाक डान्स गरेर गिनिज वल्र्ड २०२० मा आफ्नो नाम लेखाउन सफल भएका हुन् । राति ८ः१५ बाट...

तीनजना ज्येष्ठ सञ्चारकर्मीलाई अभिनन्दन र तीन सञ्चारगृहलाई सम्मान

काठमाडौँ÷ तीनजना ज्येष्ठ पत्रकार सञ्चारकर्मी तथा समाजसेवीहरु मदनदास श्रेष्ठ, राजाराम श्रेष्ठ र कृष्णा ताम्राकारलाई अभिनन्दन गरिएको छ । नेवाः पत्रकार तथा सञ्चारकर्मीहरुहरुलाई आपत विपतमा सहयोग गर्न श्रमजीवीहरुद्वारा गठित नेवाः पत्रकार कोषको सहयोगमा नेवाः प्रेस दबू नेपाःको आयोजनामा गरिएको कार्यक्रममा नेवाः सञ्चारका क्षेत्रमा लामो समयदेखि योगदान पु¥याउँदै...

डा. जुनु बासुकला रञ्जितकार सहित दुई प्रतिभा पुरस्कृत र तीन स्रष्टा सम्मानित

भक्तपुर– भक्तपुर साहित्यिक समाजले आफ्नो २१ औँ स्थापना दिवसका अवसरमा ३ स्रष्टालाई सम्मान साथै २ प्रतिभालाई पुरस्कृत गरेको छ । सम्मानित हुनेमा गायक रत्न बेहोसी, महाकवि चन्द्र प्रसाद न्यौपाने र सांस्कृतिक लेखक विनोद राज शर्मा हुनुहु्न्छ । यसैगरी प्रतिभा पुरस्कारबाट पुरस्कृत हुनेमा डा. जुनु बासुकला...

नेपालीहरुको महान पर्व बडा दशैं आज पहिलो दिन घटस्थापना

१२ असोज, काठमाडौं । नेपालीहरुको महान पर्व बडा दशैं आजबाट सुरु भएको छ । आज पहिलो दिन घटस्थापना हो । प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म हर्षोल्लास र धूमधामका साथ बडादशैं मनाइन्छ । बडादशैंको पहिलो दिन आज घर-घरमा वैदिक विधिपूर्वक दियो, कलश र गणेश स्थापना गरी...

पाँच तले मन्दिर बनाइ सकेपछि नाला भगवतीमा पनि पुजा गरे

नेपालको प्रशिध्द मन्दिरहरु मध्य भक्तपुरको पाँच तले मन्दिर पनि एक हो / यो मन्दिर भक्तपुरका राजा भूपतिन्द्र मल्लले बनाउन लगाएको हो / पाँच तले मन्दिर बनाइ सकेपछि मुर्ति प्रतिष्ठाको निमित्त ४८ दिन सम्म सिध्दाग्नी कोत्याहुति देवल प्रतिष्ठा कृत्य कार्यक्रम गरेको थियो /उक्त कार्यक्रममा शुरुमा अग्नि...

जातक कथा के हो ?

‘जातक’ भगवान बुद्धको पूर्व जन्म सम्बन्धी कथाहरु हुन/ जातक या जातक पालि या जातक कथाहरु बौद्ध ग्रंथ त्रिपिटकको सुत्तपिटक अन्तर्गत खुद्दकनिकाय को १०औँ भाग हो । जातकको वर्तमान रूपमा ५४७ जातक कथाहरु पाईन्छ । यो ईस्वी संम्वत देखि से ३०० वर्ष पूर्वको घटना हुन ।  जातकट्ठवण्णनाकार ले विषयवस्तुको दृष्टिले यसलाई पाँच वर्गहरुमा विभाजित गरेकोछ- •...