बुद्ध धर्ममा ‘पिटक’ (Pitaka) को शाब्दिक अर्थ “टोकरी” वा “भाँडो” हुन्छ। प्राचीन समयमा भगवान् बुद्धका उपदेशहरू र नियमहरूलाई ताडपत्रमा लेखेर फरक-फरक टोकरीहरूमा वर्गीकरण गरी सुरक्षित राखिने भएकाले यसलाई पिटक भनिएको हो। बुद्ध धर्मको मुख्य पवित्र धार्मिक ग्रन्थलाई त्रिपिटक (Tripiṭaka) भनिन्छ।
बुद्ध धर्ममा पिटक ३ प्रकारका हुन्छन्, जसलाई संयुक्त रूपमा ‘त्रिपिटक’ भनिन्छ:
विनय पिटक (Vinaya Pitaka): यसमा भिक्षु तथा भिक्षुणीहरूका लागि पालना गर्नुपर्ने नियम, अनुशासन, आचारसंहिता र संघ सञ्चालनका विधिहरू समावेश छन्।
बौद्ध संघको अनुशासन र नियम।
सुत्त पिटक (Sutta Pitaka): यसमा भगवान् बुद्ध र उहाँका मुख्य शिष्यहरूले विभिन्न समयमा दिएका उपदेश, प्रवचन (सुत्त) र सम्वादहरू सङ्ग्रहित छन्। बुद्धका व्यावहारिक उपदेश र नैतिक शिक्षा (यसलाई ५ वटा निकायमा विभाजन गरिएको छ)।
अभिधम्म पिटक (Abhidhamma Pitaka): यसमा बुद्धका उपदेशहरूको दार्शनिक, आध्यात्मिक र मनोवैज्ञानिक विश्लेषण गरिएको छ। चित्त (मन), चैतसिक, रूप र निब्बान (निर्वाण) जस्ता गम्भीर दार्शनिक तत्त्वहरूको सूक्ष्म अध्ययन।यी तीनै पिटकहरू मूलतः पाली भाषामा लेखिएका हुन् र बौद्ध दर्शनको आधारस्तम्भ मानिन्छन्।
