वसन्तपुर (तेह्रथुम) — जंगलमा पाइने काँडादार वनस्पतिको फल ऐंसेलु बेचेर स्थानीयले एक महिनाको अवधिमा ७० लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम आम्दानी गरेका छन् । जंगलमा टिपेको ऐंसेलु संखुवासभाको टुटेमा खुलेको मकालु वाइन इन्डस्ट्रिजलाई बिक्री गरेर गाउँलेले यति कमाइ गरेका हुन् ।
पेय पदार्थ ‘वाइन’ बनाउन प्रयोग हुने कच्चा पदार्थ ऐंसेलु उद्योग आसपासका बासिन्दाका लागि आम्दानीको राम्रो स्रोत बनेको छ । संखुवासभाको धर्मदेवी नगरपालिका टुटेमा खुलेको वाइन उद्योग तेह्रथुम, संखुवासभा र धनकुटाका बासिन्दाका लागि ऐंसेलु बिक्री केन्द्र बनेको छ ।
यस वर्ष वैशाखको दोस्रो साताबाट जंगलमा फलेको ऐंसेलु टिपेर उद्योगलाई बिक्री गरेर लालीगुराँस नगरपालिकाका वसन्तपुर, सोल्मा, सुङनाम, फुलेक, दाँगपा र धर्मदेवी नगरपालिकाका तामाफोक, महालक्ष्मी नगरपालिकाका मारेककटहरे, छथरजोरपाटी गाउँपालिकाका परेवादिन, छथर गाउँपालिकाका आङदिम, हमरजुङ, सुदाप लगायतका दर्जनबढी गाउँवासीले ७० लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम गाउँमा भित्र्याएको उद्योगका नेपाल वाइन उत्पादक संघका अध्यक्षसमेत रहेका मकालु वाइन उद्योगका सञ्चालक आश्रय श्रेष्ठले बताए ।
ऐंसेलुबाट उद्योगले ‘हिंवा’ र ‘सावा’ ब्रान्डको वाइन उत्पादन गर्दै आएको छ । यो वर्षको सिजनमा संकलकबाट उद्योगले १ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको ऐंसेलु खरिद गर्ने बताए । जंगलमा नि:शुल्क टिप्न पाइने ऐंसेलु प्रतिकेजी ६० रुपैयाँसम्ममा बिक्री भएपछि गाउँगाउँमा ऐंसेलुको व्यावसायिक खेतीसमेत किसानले सुरु गर्न थालेका छन् । गाउँलेले जंगलमा टिपेको ऐंसेलु उनीबाट खरिद गरेर उद्योगलाई बिक्री गर्ने बिचौलियाहरूले समेत लाखौं रुपैयाँ आम्दानी गरिरहेका छन् ।
छथर जोरपाटी गाउँपालिका परेवादिन धनकुटाकी रीता भटराईले गाउँ नजिकको जंगलमा टिपेको ऐंसेलु बिक्री गरेर यो सिजनमा ३० हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेको बताइन् । पछिल्ला वर्षहरूमा सामुदायिक वनमा समेत ऐंसेलुको व्यावसायिक खेती हुन थालेको छ । सामुदायिक वनलाई केही पैसा बुझाएपछि सिजनभर ऐंसेलु टिप्न पाइने गरेको परेवादिन धनकुटाका ऐंसेलु संकलनकर्ता धनबहादुर कार्कीले बताए ।
ऐंसेलुबाट किसानले राम्रो आम्दानी गर्न थालेपछि वन कार्यालयले समेत सामुदायिक वनमार्फत ऐंसेलु खेती गर्न उपभोक्तालाई प्रोत्साहित गरिरहेको तेह्रथुमका वन अधिकृत देवीचन्द्र पोखरेलले बताए ।
गाउँलेले जंगलमा गएर टिपेको ऐंसेलु खरिद गरेर उद्योगसम्म ल्याउने काममा मात्र यो सिजनमा १० जना बढी व्यापारी संलग्न छन् । गाउँलेले टिपेर ल्याएको ऐंसेलु केलाउने, ड्रममा हालेर घोल्ने, प्रशोधन गर्ने लगायतका काममा ६० भन्दा बढी युवायुवतीले रोजगारी पाएका छन् ।
ऐंसेलुबाट ‘ह्वाइट’ वाइन उत्पादन हुन्छ । नेपाली समाजमा वाइन पिउने कल्चर बिस्तारै विकास हुँदै गएकाले जंगलमा खेर जाने फल ऐंसेलुको समेत खपत बढेको सञ्चालक श्रेष्ठले बताए । जंगली वनपाखामा फलेर त्यसै खेर गइरहेको ऐंसेलुबाट तयार भएको वाइनको पछिल्लो समय युरोपीय मुलुकबाट समेत माग आइरहेको उद्योगले जनाएको छ ।
तर जंगली फल ऐंसेलु मौसममा आधारित हुने भएकाले सधैं एकनाशले उत्पादन हुँदैन । कच्चा पदार्थ ऐंसेलुको उत्पादनमै उतारचढाव भइरहने हुनाले मागेजति उत्पादन बजारमा पठाउन नसकिएको सञ्चालक श्रेष्ठले बताए । केही वर्षअघिसम्म विदेशी वाइनले ओगटेको स्थानीय बजार अहिले पहाडी चिसो हावापानीमा फलेको ऐंसेलुबाट तयार गरिएको वाइनले लिँदै गएको छ ।
वनपाखामा फलेको ऐंसेलु नि:शुल्क टिप्न पाइने भएकाले ऐंसेलु फल्ने क्षेत्रका विद्यालयका विद्यार्थीसमेत पढाइ छोडेर जंगल जाने गरेका छन् । दुई महिना ऐंसेलु खोजेर बिक्री गरेको पैसाले विद्यार्थीहरूले विद्यालय पोशाक, कापी कलम, जुत्तालगायत सामग्री जुटाउने गरेका छन् ।
शाभर :कान्तिपुर
